Kokain Bağımlılığı
Cocaine Dependence
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşında erkek hasta, iş ve aile hayatındaki ciddi yıkımlara, miyokard enfarktüsü riskine ve finansal iflasa rağmen her hafta sonu artan miktarlarda kokain kullanmaya devam etmektedir. Maddeyi almadığı dönemlerde şiddetli depresif duygu durum, ajitasyon ve yoğun anksiyete (yoksunluk tablosu) yaşamaktadır.
Derin Analiz
Mezolimbik dopaminerjik yolak üzerinde güçlü bir agonistik etki göstererek, sinaps aralığında dopamin, norepinefrin ve serotonin geri alımını (reuptake) bloke eder. Bu mekanizma, nükleus akkumbens bölgesinde aşırı nörotransmitter birikimine ve ödül devresinin kalıcı olarak modülasyonuna yol açar. Kronik kullanım, post-sinaptik reseptör duyarsızlaşmasına ve hipodopaminerjik bir beyin durumuna neden olur; bu da bireyin doğal ödüllerden haz alamamasına (anhedoni) ve madde arama davranışının (craving) kronikleşmesine zemin hazırlar. DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırmalarında 'kokain kötüye kullanımı' ile birleştirilerek 'uyarıcı kullanım bozukluğu' (stimulant use disorder) şemsiyesi altında yeniden tanımlanmıştır.
Etimoloji
İspanyolca 'coca' (koka bitkisinin Quechua dilindeki kökeni 'kuka') ve Fransızca '-ine' (kimyasal alkaloid eki) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. 'Bağımlılık' ise Latince 'dependere' (asılı kalmak, dayanmak) fiilinden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Kokain kötüye kullanımı (substance abuse) ile karıştırılabilir; kötüye kullanım daha çok sosyal ve mesleki işlevsellikte geçici sorunlar yaratırken, bağımlılık tolerans, yoksunluk ve nörobiyolojik kompulsivite süreçlerini içerir.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyarıcı Kullanım Bozukluğu
Uyarıcı Kullanım Bozukluğu
Stimulant Use Disorder
Amfetamin tipi maddeler, kokain veya diğer uyarıcıların aşırı ve denetimsiz kullanımı sonucunda ortaya çıkan; yoğun istek, tolerans, yoksunluk ve klinik açıdan belirgin işlevsellik kaybı ile karakterize bir maddeden yararlanma bozukluğudur.
İncele
Yoksunluk Sendromu
Yoksunluk Sendromu
Abstinence Syndrome
Bağımlılık yapıcı maddelerin ani kesilmesi veya azaltılması sonucunda ortaya çıkan karakteristik fizyolojik ve davranışsal bulgular kümesidir.
İncele
Tolerans
Tolerans
Tolerance
Bir kimyasal maddenin sürekli kullanımına bağlı olarak aynı dozun etkisinin azalması ve istenen etkiyi elde etmek için dozun artırılması zorunluluğu ya da farklılıklara karşı hoşgörü durumu.
İncele