Konjenital Adrenal Hiperplazi
Adrenal Hyperplasia
Tanım
Böbreküstü bezlerinde steroid hormon sentezinden sorumlu enzimlerin genetik mutasyonlar nedeniyle eksikliğiyle karakterize, kortizol üretiminin düşmesine ve buna bağlı androjen fazlalığına yol açan kalıtsal bir bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Yenidoğan yoğun bakım ünitesine, dış genital organlarında şüpheli görünüm (virilizasyon) ve hayatın ilk haftasında gelişen açıklanamayan elektrolit dengesizliği (hiponatremi, hiperkalemi) ile getirilen bir kız bebeğin tarama testlerinde 17-hidroksiprogesteron seviyelerinin normalin katlarca yüksek saptanması ve genetik analizle CYP21A2 mutasyonunun doğrulanması.
Derin Analiz
Konjenital adrenal hiperplazi (CAH), otozomal resesif geçiş gösteren bir grup metabolik bozukluğu kapsar. Olguların çok büyük bir kısmında (%90-95) 21-hidroksilaz enzimi kodlayan CYP21A2 genindeki mutasyonlar sorumludur. Kolesterolden kortizol sentez basamağındaki bu blokaj, hipofiz bezinden salgulanan adrenokortikotropik hormonun (ACTH) negatif geri bildirim mekanizmasından yoksun kalarak aşırı salgılanmasına ve buna bağlı olarak adrenal korteksin kompansatuar hiperplazisine (büyümesine) neden olur. Artan ACTH uyarısı, kortizol yolağındaki blokaj nedeniyle prekürsör moleküllerin androjen yolağına şant edilmesine yol açarak sistemik düzeyde aşırı androjen (erkeklik hormonu) üretimiyle sonuçlanır. Klinik tabloda kortizol ve sıklıkla aldosteron yetersizliğine bağlı tuz kaybettiren krizler (adrenal kriz) görülebilirken; kız çocuklarında fetal dönemde yüksek androjen maruziyetine bağlı ambigöz (belirsiz) genitalya ve virilizasyon, erkek çocuklarında ise erken ergenlik (isoseksüel prekoks puberte) bulguları ön plana çıkar.
Etimoloji
Latince 'congenitalis' [doğuştan] + Neo-Latin 'adrenalis' [böbreküstü bezine ait] + Yunanca 'hyper' [aşırı] + 'plasis' [şekillenme, büyüme]
Karıştırmayın
Androjen duyarsızlık sendromu (testiküler feminizasyon) ve polikistik ovaryum sendromu (PKOS); CAH dış genital bulguları veya androjen yüksekliği nedeniyle karışabilir ancak CAH temelde bir adrenal enzim defektidir ve genetik olarak otozomal resesif geçişlidir.