Kusur Odaklanması
Defect Orientation
Tanım
Hizmet planlama süreçlerinde, engelli veya dezavantajlı bireylerin beceri ve güçlü yönlerini göz ardı ederek yalnızca işlevsellikteki eksiklik ve bozukluklara odaklanan yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Özel eğitim gereksinimli bir çocuğun değerlendirildiği bir kurul toplantısında, psikolog ve eğitimcilerin çocuğun matematiksel mantık yürütme becerilerini ve müzikal yeteneğini tamamen göz ardı edip, yalnızca 'okuma güçlüğü' ve 'dikkat süresindeki kısıtlılıklar' üzerinden bir rapor hazırlayarak tüm destek planını bu açıkları kapatmak üzerine kurması.
Derin Analiz
Hizmet planlama ve klinik değerlendirme süreçlerinde sıklıkla karşımıza çıkan kusur odaklanması, patoloji merkezli epistemolojik bir çerçeveyi temsil eder. Bu yaklaşım, bireyin potansiyelini, adaptif başa çıkma stratejilerini ve mevcut yeteneklerini baskılayarak, stigmatizasyonu derinleştiren bir etiketleme döngüsü yaratır. Rehabilitasyon psikolojisi ve sosyal hizmetler bağlamında, bu yönelim genellikle eksiklik modeliyle beslenir ve müdahale stratejilerinin salt onarım odaklı tasarlanmasına neden olur. Oysa çağdaş klinik psikoloji ve gelişimsel yaklaşımlar, bireyin patolojisiyle birlikte güçlü yönlerinin de değerlendirildiği bütüncül bir ekosistemik perspektifi savunur.
Etimoloji
Latince 'defectus' [eksiklik, kusur, yetersizlik] sözcüğü ile İngilizce 'orientation' [yönelim, odaklanma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gelişimsel yönelim (developmental orientation) ile sıklıkla karıştırılır; gelişimsel yönelim bireyin potansiyeline ve büyüme kapasitesine odaklanırken, kusur odaklanması yalnızca işlevsel bozuklukları ve eksiklikleri baz alır.