Gelişimsel Yönelim
Developmental Orientation
Tanım
Hizmet planlama süreçlerinde, engelli gençlerin eksikliklerine değil; yeteneklerine, güçlü yönlerine ve tipik gelişim gösteren akranlarının edinimleriyle performans düzeylerine odaklanan normatif yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
İşitme engelli 10 yaşındaki bir çocuğun bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanırken, uzmanların çocuğun işitme kaybındaki yüzdeyi veya dil edinimindeki gecikmeyi ana odak yapmak yerine, onun görsel-uzamsal öğrenme becerilerini ve tipik gelişen akranlarının yaş grubuna uygun sosyal iletişim milestone'larını (gelişim basamaklarını) baz alarak bir müfredat tasarlaması gelişimsel yönelimin somut bir uygulamasıdır.
Derin Analiz
Gelişimsel yönelim, özel eğitim, rehabilitasyon ve klinik hizmet planlamasında paradigma değişimini temsil eden kritik bir metodolojidir. Tarihsel olarak patolojiyi veya eksikliği merkeze alan 'defect orientation' (kusur yönelimi) yaklaşımının karşısında konumlanır. Bireyin yapamadıklarından ziyade yapabileceklerine, potansiyel gelişim yörüngesine ve ekolojik sistem içindeki işlevselliğine odaklanır. Lev Vygotsky'nin 'Yakınsal Gelişim Alanı' (Zone of Proximal Development) kavramıyla derin bir teorik akrabalık taşır; zira engelli bireylerin gelişim süreçlerini akran normlarından kopuk değil, aksine evrensel gelişim basamaklarının varyasyonları olarak ele alır. Klinik ve pedagojik değerlendirmelerde etiketlemeyi azaltır, öz-yeterliliği artırır.
Etimoloji
İngilizce 'development' (gelişme, açılma, gelişim; Eski Fransızca 'desenvelopper' [açmak, sarmını çözmek] kökünden) ve Latince 'oriens' (doğan, yönelen, *oriri* [doğmak] fiilinden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kusur yönelimi (defect orientation) ile sıklıkla karıştırılır; kusur yönelimi bireyin patolojisini ve işlev kayıplarını düzeltilmesi gereken bir hata olarak görürken, gelişimsel yönelim potansiyeli ve güçlü yönleri maksimize etmeyi amaçlar.