Mad Hatter Hastalığı
Mad Hatter’s Disease
Tanım
Kronik cıva zehirlenmesinin tetiklediği; nöropsikiyatrik bozukluklar, eretizm, duygu durum dalgalanmaları ve motor yetersizliklerle karakterize mesleki bir patolojidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır havalandırmasız atölyelerde keçe işleme solüsyonlarıyla çalışan 45 yaşındaki bir zanaatkârın, ellerinde ince titremeler, iş arkadaşlarına karşı ani öfke patlamaları, günlük işleri yürütmekte bilişsel zorlanma ve paranoid düşüncelerle klinik başvuru yapması.
Derin Analiz
Nörotoksikolojik açıdan cıva, merkezi sinir sistemindeki proteinlerin sülfidril gruplarına yüksek afiniteyle bağlanarak enzimatik süreçleri ve nörotransmitter homeostazını bozar. Özellikle serebellum ve kortikal yapılarda birikerek miyelin kılıf harabiyetine yol açar. Klinik tablosunda 'eretizm' olarak adlandırılan aşırıirritabilite, özgüven kaybı, patolojik utangaçlık ve paranoya triadıyla belirgin bir kişilik değişimi gözlenir. Tremorlar (erethismus mercurialis) ilk başta ellerde ve dilde başlar, ilerleyen evrelerde genel motor koordinasyon kaybına ve psikotik tablolara evrilir.
Etimoloji
İngilizce 'mad' (deli) ve 'hatter' (şapkacı) kelimelerinden türetilmiştir. 19. yüzyılda keçe şapka üretiminde kullanılan cıva buharına maruz kalan zanaatkarlarda görülen mesleki zehirlenme tablosuna atfen halk arasında literatüre yerleşmiştir.
Karıştırmayın
Parkinson Hastalığı (idiyopatik bazal ganglion dejenerasyonudur, cıva maruziyeti öyküsü ve eretizm barındırmaz); Wilson Hastalığı (bakır birikimiyle karakterize genetik bir bozukluktur, Kayser-Fleischer halkası ile ayrılır).