Mahkûm İkilemi
Prisoner’s Dilemma
Tanım
Bireylerin rasyonel kararlarının kolektif olarak en kötü sonuca yol açtığı, rekabet ile iş birliği arasındaki çatışmayı inceleyen karma güdümlü oyun teorisi senaryosu.
Örnek Vaka / Uygulama
İki rakip şirketin aynı pazarda fiyat belirleme stratejisi bu duruma örnektir. Her iki şirket de fiyatları yüksek tutarak ortak kârı maksimize edebilir (iş birliği). Ancak şirketlerden biri diğerini alt etmek için fiyatı düşürürse, tek başına büyük kâr elde eder; diğeri ise batma noktasına gelir. Sonuçta her iki şirket de rasyonel bir korkuyla fiyatları düşürür ve kârlılıkları ortaklaşa azalır.
Derin Analiz
Mahkûm ikilemi, davranışsal iktisat, bilişsel bilimler ve sosyal psikolojide stratejik karar alma süreçlerini modellemek için kullanılan temel bir matristir. Temel mekanizma, her oyuncunun karşı tarafın hamlesinden bağımsız olarak bireysel çıkarını maksimize etme (itiraf etme/ihanet etme) baskısı altında kalmasını öngörür. Nash dengesi gereği her iki oyuncu da bencil stratejiyi seçer; ancak bu durum, her ikisinin de iş birliği yaptığı (sessiz kaldığı) duruma kıyasla daha dezavantajlı bir çıktıyla sonuçlanır. Nörogörüntüleme çalışmaları, bu tür sosyal ikilemlerin çözümünde prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki çatışmanın, özellikle de insanlardaki karşılıklı fedakârlık ve güven eğiliminin nükleus akkumbens üzerinden ödül mekanizmalarını tetiklediğini göstermektedir.
Etimoloji
İngilizce 'prisoner' (mahkûm, tutuklu) ve 'dilemma' (ikilem, çıkmaz) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Kökeni oyun teorisine dayanmakla birlikte, terimsel formülasyonu ilk kez Merrill Flood ve Melvin Dresher (1950) tarafından RAND Corporation'da geliştirilmiş, Albert W. Tucker tarafından ise günümüzdeki popüler polis sorgusu kurgusuyla adlandırılmıştır.
Karıştırmayın
Güven Oyunu (Trust Game) ile sıklıkla karıştırılır; güven oyununda asimetrik bir rol dağılımı varken, mahkûm ikileminde eş zamanlı ve simetrik bir karar matrisi bulunur.
Keşfetmeye Devam Edin
Oyun Teorisi
Oyun Teorisi
Game Theory
Karar vericilerin (oyuncuların) seçimlerinin birbirini karşılıklı olarak etkilediği stratejik durumları ve rasyonel karar alma süreçlerini inceleyen matematiksel ve davranışsal modelleme dalı.
İncele