Mahrum Bırakılmış Yas
Disenfranchised Grief
Tanım
Toplum tarafından sosyal olarak onaylanmayan, önemsenmeyen veya açıkça ifade edilmesine izin verilmeyen kayıp ve yas durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır gizli bir ilişki yürüttüğü iş arkadaşını ani bir kazada kaybeden bir bireyin, cenazeye katılmasına izin verilmediği gibi çevresindekilerden de acısını saklamak zorunda kalması ve bu yüzden yaşadığı derin yabancılaşma ve patolojik yas tablosu.
Derin Analiz
Kenneth J. Doka tarafından 1989 yılında literatüre kazandırılan bu kavram, yas tutma hakkının toplumsal normlar ve hiyerarşiler tarafından kısıtlandığı durumları inceler. Bireyin yaşadığı kaybın (örneğin evcil hayvan kaybı, ölü doğum, eski eşin ölümü veya yasak ilişki biçimleri) toplumsal mekanizmalarca meşru görülmemesi, kişinin acısını kamusal alanda ifade etmesini engeller. Bu durum, sosyal destek sistemlerinin devreye girmesini önleyerek yas sürecini kronikleştirir, bireyi izole eder ve komplike yas reaksiyonları, suçluluk ve öfke gibi psikopatolojilerin gelişme riskini katbekat artırır.
Etimoloji
İngilizce 'disenfranchised' (haklarından mahrum bırakılmış, tanınmayan) sıfatı ile 'grief' (yas, derin üzüntü) kelimesinin birleşiminden oluşur. Köken olarak Anglo-Fransızca 'franchise' (özgürlük, hak) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Komplike yas (complicated grief) ile karıştırılır; komplike yas, yasın süresi ve şiddetiyle ilgiliyken, mahrum bırakılmış yas tamamen kaybın ve yasa duyulan hakkın toplumsal olarak tanınmamasıyla ilgilidir.