Makinedeki Hayalet
Ghost İn The Machine
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir nöropsikoloji değerlendirmesinde, hastanın inme sonrası sol tarafındaki ihmal sendromunu (hemispatial neglect) açıklarken, nörologlar beynindeki sağ parietal korteks lezyonunu baz alırlar. Eğer 'makinedeki hayalet' yaklaşımı benimserse, hasarlı bedene rağmen sağlam kalan 'ruh'un neden bunu telafi edemediği açıklanamaz; ancak materyalist nöroloji, deneyimin ve davranışın doğrudan nöral ağların bütünlüğüne bağlı olduğunu gösterir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve felsefi zihin kuramları bağlamında bu kavram, kartezyen ayrışmanın açmazlarını gözler önüne serer. Ryle, zihni bedenden ayrı bir töz (res cogitans) ve bedeni mekanik bir nesne (res extensa) olarak görmenin kategorik bir hata (category mistake) olduğunu savunur. Psikoloji ve nörobilimde bilinç, algı ve davranış süreçleri maddesel sinir ağlarının dinamik birer ürünü olarak incelenirken, zihni makineden bağımsız gizemli bir 'hayalet' olarak ele almak indirgemeci yaklaşımlarla reddedilir. Günümüzde bilişsel mimariler ve yapay zeka çalışmalarında ise insan bilincinin simülasyonu veya makinelerde beklenmeyen bir bilinç/özne durumunun ortaya çıkışı bağlamında hâlâ analitik bir referans noktasıdır.
Etimoloji
İngilizce 'ghost' (hayalet, ruh) + 'in' (içinde) + 'machine' (makine) kelimelerinin birleşiminden oluşur. İlk kez İngiliz filozof Gilbert Ryle tarafından 1949 yılında yayımlanan 'The Concept of Mind' adlı eserinde, Descartes'ın zihin-beden düalizmini eleştirmek amacıyla metaforik bir kavram olarak türetilmiştir.
Karıştırmayın
Zihin-Beden Problemi (mind-body problem) ile sıklıkla karıştırılır; zihin-beden problemi bu ilişkinin varlığını ve doğasını inceleyen geniş şemsiye teoridir, 'makinedeki hayalet' ise bu probleme Descartesçı yaklaşımın eleştirel adıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kartezyen Dualizm
Cartesian Dualism
René Descartes tarafından öne sürülen; evrenin uzam sahibi fiziksel madde (res extensa) ile düşünsel ve mekansal uzamı olmayan zihinsel tözden (res cogitans) oluşan iki ayrı kategoriye ayrıldığı felsefi ve ontolojik görüş.
İncele
Bilinç
Conscious (cs)
Bireyin içsel ve dışsal çevresine dair anlık farkındalığını ve deneyimlediği algı, düşünce ve duygu akışını içeren zihinsel durum.
İncele