Mantıkgramer Bozukluğu
Logicogrammatical Disorder
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sırasında nöroloji uzmanının 'Bana kalemi defterin üzerine koyar mısınız?' yönergesine hasta doğru nesneleri seçerek yanıt verir, ancak spontan konuşma veya komut yinelemesi sırasında 'Defter kalemin üzerindedir' diyerek özne ve nesne konumlarını veya edat ilişkilerini mantıksal olarak ters çevirir. Bir diğer klasik örnekte, 'Tabak masanın üzerindedir' cümlesindeki kelimeleri transpoze ederek 'Masa tabağın üzerindedir' şeklinde fiziksel gerçekliğe aykırı ancak gramersel olarak düzgün görünen ifadeler üretir.
Derin Analiz
Nöropsikolojik açıdan mantıkgramer bozukluğu, dilin sadece sözcüksel (leksikal) deposuna erişimle ilgili bir kusur değil, uzamsal-mantıksal ilişkilerin ve dilbilgisel hiyerarşinin işlenmesindeki yapısal bir çözülmedir. Dominant parietal korteks, özellikle de angüler girus çevresindeki hasarlar, nesneler arasındaki uzamsal ve mantıksal ilişkileri (örneğin 'üstünde', 'altında', 'önünde') dilsel sıraya koyma becerisini sekteye uğratır. Birey kelime dağarcığını ve fonolojik formülasyonu eksiksiz korur; ancak öğelerin cümle içindeki hiyerarşik dizilimi bozulduğu için ifade edilen önermenin doğruluk değeri tersine döner. Bu durum, bilişsel mimaride dil ile uzamsal mantığın nöral olarak ne denli entegre çalıştığının klinik bir kanıtıdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Broca afazisi (agrammatizm içerir ancak buradaki bozukluk ekspresif gramer eksikliğinden ziyade semantik ve mantıksal sıralama hatasıdır) ve Wernicke afazisi (anlamsız kelime üretimi [jargonafazi] baskındır, oysa bu bozuklukta kelimelerin kendisi doğrudur).