Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Maslach Tükenmişlik Envanteri

MBI

Tanım

İş yaşamındaki kronik stresin yarattığı tükenmişlik sendromunu ölçmek için kullanılan standartlaştırılmış psikometrik öz-bildirim ölçeğidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Yoğun bakım ünitesinde çalışan bir hemşirenin haftalık nöbet sayısının artmasıyla birlikte hastalarına karşı duygusal olarak hissizleştiğini, işini sadece bir angarya olarak gördüğünü ve mesleki yeterliliğine dair derin bir inanç kaybı yaşadığını bildirmesi üzerine uygulanan MBI testi, yüksek düzeyde duygusal yorgunluk ve duyarsızlaşma puanları vererek klinik düzeyde tükenmişlik sendromuna işaret etmiştir.

Derin Analiz

Maslach Tükenmişlik Envanteri, mesleki tükenmişliği tek boyutlu bir yorgunluk olarak değil, çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu bağlamda ölçüm aracı üç temel eksende yapılandırılmıştır: Duygusal Yorgunluk (emotional exhaustion), Duyarsızlaşma veya Depersonalizasyon (cynicism/depersonalization) ve Kişisel Başarı Hissinde Düşüş (reduced personal accomplishment). Psikometrik analizler, aracın yapı geçerliliğinin yüksek olduğunu ve özellikle insan odaklı mesleklerde (sağlık, eğitim, sosyal hizmetler) çalışan bireylerin stresi profillerini saptamada altın standart niteliği taşıdığını göstermektedir. Puanlama sistemi, her bir alt boyutun bağımsız olarak değerlendirilmesine olanak tanır ve klinik müdahalelerin yönünü belirlemede kritik ampirik veriler sunar.

Etimoloji

İngilizce 'Maslach Burnout Inventory' ifadesinin kısaltmasıdır; 'Maslach' soyadı envanterin geliştiricisi Christina Maslach'tan, 'burnout' ise kömürün yanıp kül olması metaforundan türetilmiştir.

Karıştırmayın

Genel depresyon ölçekleri (BDI vb.) ile sıkça karıştırılır; temel fark, MBI'nin spesifik olarak işle ilgili bağlama odaklanması ve durumsal bir tükenmişliği ölçmesidir, klinik depresyon ise daha geniş bir yaşam alanını kapsar.