Merkezi İşlemci
Central Processor
Tanım
Bilgi işleme kuramlarında bilgisayar analojisine dayanılarak, depolanan temsiller üzerinde mantıksal ve aritmetik işlemleri yürüten zihinsel sistem bileşeni.
Örnek Vaka / Uygulama
Karmaşık bir matematik problemini çözerken, çalışma belleğinde tutulan sayısal verilerin birbiriyle ilişkilendirilmesi, kuralların uygulanması ve nihai sonucun hesaplanması süreci klasik bilişsel modellerde merkezi işlemcinin görevi olarak tanımlanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikolojinin ilk dönemlerinde popülerlik kazanan bilgi işleme modelleri, insan zihnini bir bilgisayar mimarisi olarak ele almıştır. Bu çerçevede merkezi işlemci; duyusal kayıt ve kısa süreli bellekten gelen verileri manipüle eden, karar veren ve yürütücü işlevleri koordine eden ana kontrol birimi olarak kavramsallaştırılmıştır. Ancak günümüz bilişsel sinirbilim ve paralel dağıtık işleme (parallel distributed processing) modelleri, tekil ve merkezi bir işlemci fikrini reddetmektedir. Zihinsel aktivitelerin, beynin farklı bölgelerine yayılmış sinir ağları tarafından eşzamanlı ve dağıtık bir biçimde gerçekleştirildiği ampirik olarak kanıtlanmıştır.
Etimoloji
Latince 'centrum' (merkez, odak) ve 'praecedere' (öncülük etmek, ilerlemek, işlemden geçirmek) fiil türevlerinden modern bilişim ve bilişsel bilim terminolojisine aktarılmıştır.
Karıştırmayın
Yürütücü işlevler (executive functions) ve merkezi yönetici (central executive). Merkezi işlemci, tüm bilgi işleme sisteminin donanımsal/mimari metaportunu ifade ederken; merkezi yönetici, Baddeley'nin çalışma belleği modelinde özellikle dikkat ve strateji yönetimini sağlayan alt bileşendir.