Metonimi
Metonymy
Tanım
Bir kavramın, kendi adı yerine onunla sıkı bir bağ veya bitişiklik ilişkisi olan başka bir sözcükle ifade edildiği edebi sanat ve konuşma bozukluğu biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirme sırasında, bir hastanın 'kalemle yazıyorum' demek yerine 'mürekkeple yazıyorum' ifadesini sürekli kullanması veya konuşma esnasında bir bütünün parçası yerine bitişik bir kavramı sürekli hedef kelime olarak seçmesi metonimik kaymalara örnektir.
Derin Analiz
Metonimi, bilişsel dilbilimde ve nörolinguistikte sadece bir retorik figür değil, aynı zamanda beyinde kavramsal ağların nasıl yapılandığının temel bir göstergesidir. Roman Jakobson'un dil bozuklukları sınıflandırmasında, metonimi 'bitişiklik ekseni' üzerindeki işlevleri temsil eder. Konuşma patolojisinde ve afazilerde, hastanın hedef kelimeye doğrudan ulaşamayarak onunla ilişkili yan bir unsuru (örneğin anahtar kelime yerine nesnenin bulunduğu yeri) kullanması, semantik bellek ağlarındaki çözülmenin nörolojik bir yansımasıdır. Sağ hemisfer lezyonlarında ve pragmatik dil bozukluklarında bu tür bağlamsal ve dolaylı adlandırmaların çözüldüğü klinik olarak gözlemlenmiştir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'meta-' (değişim, öte) ve 'onyma' (isim) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş olup 'ad değişmecesi' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Metafor (benzetme temellidir, metonimi ise bitişiklik ve gerçek ilişki temellidir) ve Sinekdokan (parça-bütün ilişkisi kurar, metonimi daha geniş bir bitişiklik yelpazesini kapsar).