Mevsimsel Değişim
Seasonal Variation
Tanım
Organizmaların davranışsal, psikolojik veya fizyolojik özelliklerinde mevsim döngülerine ya da ışık süresi değişimlerine bağlı olarak ortaya çıkan periyodik dalgalanmalardır.
Örnek Vaka / Uygulama
Kuzey iklim kuşağında yaşayan bozayıların (Ursus arctos) yaz sonu ve sonbahar başı döneminde kalori alımını %300 oranında artırarak hiperfaji sergilemesi ve vücut yağ kütlesini maksimize etmesi mevsimsel değişimin klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Mevsimsel değişim, ekolojik ve biyolojik sistemlerin çevresel zamansal sinyallere (fotoperyot, sıcaklık, besin bulunabilirliği) verdiği adaptif yanıttır. İnsan dışındaki memelilerde ve bitkilerde hipotalamus-hipofiz aksı üzerinden melatonin salınımı aracılığıyla neuroendokrin bir mekanizmayla düzenlenir. Kış uykusuna yatan türlerde sonbaharda görülen hiperfaji ve yağ depolama stratejileri ile üreme dönemlerinin optimal iklim koşullarına senkronize edilmesi bu kapsamdadır. İnsan popülasyonlarında ise bu kavram, mevsimsel duygu durum bozuklukları (SAD), sirkadiyen ritim kaymaları ve buna eşlik eden endokrin ve metabolik modülasyonlar bağlamında incelenir.
Etimoloji
Latince 'satio' (ekim, zaman) kökünden türeyen ve belirli bir yılın dönemini ifade eden 'season' kelimesi ile Latince 'variare' (değiştirmek, çeşitlendirmek) fiilinden türetilen 'variation' sözcüğünün birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Sirkadiyen ritim ile sıkça karıştırılır; sirkadiyen ritim 24 saatlik döngüyü esas alırken, mevsimsel değişim yıllık (infradiyen) bir periyodisite gösterir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sirkadiyen Ritim
Sirkadiyen Ritim
Diurnal Rhythm
Canlıların yaklaşık 24 saatlik bir döngü içinde sergiledikleri fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişikliklerin tümüdür.
İncele