Molyneux Sorusu
Molyneux’s Question
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Doğuştan bilateral katarakt hastası olan ve yetişkinlikte başarılı bir cerrahi operasyonla görme yetisi kazanan bir bireyin, daha önce parmak uçlarıyla tanıdığı bir küp ile küreyi ilk baktığı anda görsel olarak birbirinden ayırt edememesi, ancak nesnelere dokunup görsel girdilerle bu bilgiyi birkaç gün içinde eşleştirmeyi öğrenmesi Molyneux sorusunun ampirik karşılığıdır.
Derin Analiz
Molyneux sorusu, duyusal modalitelerin (duyu organlarının) bağımsızlığı ve bu modaliteler arası entegrasyonun doğuştan mı yoksa deneyimle sonradan mı kazanıldığını inceleyen bilişsel bilimler ve nöropsikolojinin temel taşlarından biridir. John Locke’un 'Essay Concerning Human Understanding' adlı eserinde tartışmaya açtığı bu soru, modern nörobilimde multimodal algı, duyusal ikame ve beyin plastisitesi araştırmalarıyla deneysel olarak test edilmiştir. Görme yetisini sonradan kazanan katarakt hastaları üzerinde yapılan güncel çalışmalar, görsel girdinin anlamlandırılmasının hemen gerçekleşmediğini, dokunma ve görme arasında bilişsel bir kalibrasyon sürecinin (deneyimsel birleştirme) zorunlu olduğunu göstermiştir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Molyneux sorusu sıklıkla 'görsel agnozi' veya 'duyusal yoksunluk sendromları' ile karıştırılır; ancak buradaki temel ayrım bir patoloji değil, duyu sistemleri arasındaki entegrasyonun ontogenetik kökenidir.