Obsesif-kompulsif Kişilik Bozukluğu
Compulsive Personality Disorder
Tanım
Genel bir düzen, mükemmeliyetçilik, zihinsel ve kişisel kontrol obsesyonu ile esneklik yoksunluğuyla karakterize, erken yetişkinlikte başlayan kronik kişilik bozukluğu örüntüsü.
Örnek Vaka / Uygulama
Kıdemli bir muhasebecinin, hazırladığı tabloların doğruluğundan %100 emin olmasına rağmen, tüm mesai arkadaşlarının aynı titizlikle çalışmadığını düşünerek onların işlerini sürekli denetlemesi, en ufak bir biçimsel hatada bütün raporu baştan yazması ve bu yüzden teslim tarihlerini kaçırmasına rağmen kendi çalışma yöntemindeki kusuru asla kabul etmemesi.
Derin Analiz
DSM-5 sınıflandırmasında Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğu (OKKB) olarak geçen bu yapı, OKB'nin aksine ego-sintonik bir nitelik taşır; yani birey sergilediği katı, kuralcı ve aşırı titiz tutumları kendi benliğiyle uyumlu görür ve genellikle bir sorun olarak algılamaz. Temel dinamik, içsel yetersizlik ve kontrolden çıkma kaygısıyla başa çıkabilmek için çevreyi mikrodüzeyde yönetme çabasıdır. Nörobiyolojik açıdan, orbitofrontal korteks ile bazal ganglionlar arasındaki devrelerdeki işlev bozuklukları ve yürütücü işlevlerde (özellikle kognitif esneklik ve set-shifting) görülen dezavantajlar bu katı bilişsel şemaların sürdürülmesinde rol oynar.
Etimoloji
Latince 'obsidere' (kuşatmak, sarıp sarmalamak) ve 'compellere' (zorlamak, mecbur etmek) köklerinden türetilmiş olup, kişinin zihinsel ve davranışsal olarak belirli düzen ve kontrol kalıplarına hapsolmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) ile sıklıkla karıştırılır; ancak OKB ego-distoniktir ve bireyi rahatsız eden istemsiz takıntılar ile kompulsiyonları içerirken, OKKB tüm yaşam tarzına yayılmış ego-sintonik bir kişilik örüntüsüdür.