Odaklanma Etkisi
Focusing Effect
Tanım
Hedef uyaranın özel bir dikkatsel odağın nesnesi olduğu durumlarda performansın daha iyi olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Duyularötesi algı (ESP) laboratuvarında Zener kartları ile yürütülen bir deneyde, katılımcının özel olarak önem atfettiği ve zihinsel olarak odaklandığı belirli kart tahminlerinde, genel ortalamaya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir başarı artışı görülmesi.
Derin Analiz
Odaklanma etkisi, bireyin belirli bir hedefe veya uyarıcıya yönelttiği seçici dikkat miktarının, o hedeften elde edilen verim veya görev performansını doğrudan artırdığı gözlemlenen bir olgudur. Bilişsel psikoloji ve deneysel metodolojide, katılımcının hedefe yüklediği öznel önem ya da anlamın, dikkat kaynaklarını o noktada yoğunlaştırarak algısal ve motor çıktıları optimize ettiği varsayılır. Bu mekanizma, özellikle olağandışı algısal süreçlerin veya niyetin fiziksel sistemler üzerindeki olası etkilerinin incelendiği parapsikolojik çalışmalarda (duyularötesi algı ve psikokinezi araştırmaları gibi) metodolojik bir değişken olarak dikkati çeker; burada hedef üzerindeki yoğun dikkatin, verilerdeki varyasyonu etkileyebileceği öne sürülür.
Etimoloji
İngilizce 'focus' (odak, odak noktası; Latince 'hearth' [ocak, ateş] kökünden türetilmiştir) ve 'effect' (etki; Latince 'efficere' [gerçekleştirmek, sonuçlandırmak] fiilinden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Çerçeveleme etkisi (framing effect) ve odaklama yanılgısı (focusing illusion); çerçeveleme, bilginin sunuluş biçiminin kararları etkilemesiyle ilgiliyken, odaklanma etkisi doğrudan dikkatsel yoğunlaşmanın performans üzerindeki pratik neticesidir.