Öfke Kontrol Terapisi
Anger Control Therapy
Tanım
Öfke tetikleyicilerine kademeli maruz bırakma, terapist modellemesi, rol yapma ve başa çıkma becerileri eğitimini içeren yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Trafikte sık sık yoğun öfke patlamaları ve dürtüsel tepkiler nedeniyle iş ve sosyal ilişkileri zedelenen 34 yaşında bir danışanla yapılan çalışmada; öncelikle danışanın öfke tetikleyicileri (örn. diğer sürücülerin hatalı hareketleri) hiyerarşik olarak listelenir. Terapist, seans içinde bu uyarıcılara hayali veya in vivo maruz bırakma uygularken adaptif başa çıkma stratejilerini (diyafram nefsi, içsel diyalog değişimi) modellenir ve danışanla prova edilir.
Derin Analiz
Öfke kontrol terapisi, bilişsel-davranışçı paradigma temellerine dayanır. Danışanın öfke şiddeti, sıklığı ve ifade biçimindeki işlevsellik bozulmalarını hedef alır. Süreç, fizyolojik uyarılma yönetimi, bilişsel yeniden yapılandırma ve edimsel koşullanma ilkeleriyle şekillenen beceri edinimini kapsar. Terapist rehberliğinde gerçekleştirilen kademeli maruz kalma, danışanın öfke uyaranlarına karşı tolerans geliştirmesini sağlarken; iddialılık (assertiveness) eğitimi, yıkıcı agresif tepkilerin adaptif iletişim biçimleriyle yer değiştirmesini kolaylaştırır. Bireysel veya grup formatında uygulanabilir.
Etimoloji
İngilizce 'anger' (Eski Norsça 'angr' - darlık, sıkıntı, keder) + 'control' (Fransızca 'contrôle' - denetim) + 'therapy' (Yunanca 'therapeia' - iyileştirme, tedavi) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Öfke yönetimi (genellikle daha kısa süreli, psychoeducational ve geniş kitlelere yönelik atölye formatıdır; öfke kontrol terapisi ise klinik düzeyde yapılandırılmış bir psikoterapi müdahalesidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Yeniden Yapılandırma
Cognitive Restructuring
Bireylerin işlevselliği bozan otomatik düşüncelerini ve bilişsel çarpıtmalarını fark edip bunları daha adaptif ve gerçekçi alternatifleriyle değiştirmesini amaçlayan psikoterapötik müdahale.
Duyarsızlaştırma
Desensitization
Uyarıcılara karşı verilen duygusal veya fizyolojik tepki şiddetinin, çeşitli koşullandırma ve maruz bırakma teknikleriyle azalması durumu.