Öksürük Kesici
Antitussive
Tanım
Beynin medulla oblongata bölgesindeki öksürük kontrol merkezini etkileyerek öksürük refleksini baskılayan farmakolojik ajan.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli ve kuru bir öksürük nedeniyle geceleri uyuyamayan bir hastaya, medulla oblongata üzerindeki öksürük merkezini baskılamak amacıyla düşük doz dekstrometorfan içeren bir öksürük kesici reçete edilmesi.
Derin Analiz
Öksürük kesiciler, periferik yolla çalışan lokal ajanlardan farklı olarak, doğrudan merkezi sinir sistemini hedef alır. Beyin sapında yer alan medulla oblongata'daki öksürük merkezinin uyarıl eşiğini yükselterek afferent sinyallerin efferent yanıta dönüşmesini engeller. Sınıflandırma dahilinde opioid türevleri (örneğin kodein ve dekstrometorfan) bu merkez üzerindeki μ-opioid reseptörleri modüle ederek çalışır. Klinik pratikte, özellikle non-prodüktif (balgamsız), hastanın uykusunu bölen ve solunum kaslarını yoran kuru öksürüklerin semptomatik tedavisinde reçete edilir; ancak altta yatan etiyolojiyi (örn. pnömoni, astım) tedavi etmez, yalnızca akut rahatlama sağlar.
Etimoloji
Latince 'anti-' (karşı, zıt) ve 'tussis' (öksürük) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'öksürüğe karşı' demektir.
Karıştırmayın
Ekspektoran (balgam söktürücü) ile sıklıkla karıştırılır; ekspektoranlar mukusun viskozitesini düşürerek atılımını kolaylaştırırken, antitussifler öksürük refleksinin kendisini baskılar.