Ortak Faktör
Common Factor
Tanım
Farklı psikoterapi ekollerinin hepsinde bulunan ve kullanılan spesifik tekniklerden bağımsız olarak iyileşme sürecini ve terapötik başarıyı ortaklaşa destekleyen değişkenler.
Örnek Vaka / Uygulama
Farklı ekollerden gelen iki terapistten birinin Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) protokolleri uygulaması, diğerinin ise psikanalitik rüya analizi yapması; ancak her iki hastanın da terapistleriyle kurdukları güçlü güven bağı ve kendilerini anlaşılmış hissetmeleri sayesinde benzer oranlarda iyileşme göstermesi ortak faktörlerin iş başında olduğunu gösterir.
Derin Analiz
İlk kez Saul Rosenzweig tarafından 1936 yılında dile getirilen ortak faktörler yaklaşımı, psikoterapideki 'Dodo Kuşu Verdiktimi' (Dodo Bird Verdict) tartışmasının merkezinde yer alır. Buna göre, hangi ekolden (psikodinamik, bilişsel-davranışçı, insancıl vb.) olursa olsun, tüm başarılı terapilerin özünde yatan bazı evrensel bileşenler vardır. Bu bileşenlerin en bilinenleri terapötik ittifak (danışan-terapist bağlamı), danışanın iyileşmeye yönelik beklentisi (umut etkisi), terapistin sunduğu güvenli ortam ve yapılandırılmış bir açıklama sistemidir. Klinik psikolojide bu durum, teknik becerilerin kendisinden ziyade insan ilişkisinin iyileştirici gücünü ampirik olarak öne süren entegratif psikoterapinin temel dayanağını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'communis' (ortak, paylaşılan) sözcüğü ile 'facere' (yapmak, üretmek) fiilinden türetilen 'factor' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Spesifik faktör (specific factor); ortak faktörlerden farklı olarak, belirli bir terapi ekolüne özgü olan ve sadece o ekolün kullandığı tekniklerdir (örn. sistematik duyarsızlaştırma veya rüya analizi).