Ortogenez
Orthogenesis
Tanım
Evrimin, doğal seçilimden bağımsız olarak, organizmaların içsel faktörleri tarafından belirlenen önceden kabzedilmiş doğrusal bir yönde ilerlediğini savunan terk edilmiş teleolojik hipotez.
Örnek Vaka / Uygulama
19. yüzyıl sonlarında paleontologların, İrlanda geyiğinin (Megaloceros giganteus) devasa boynuzlarının hayatta kalmayı zorlaştıracak kadar büyümesini, türün içsel bir ortogenetik 'büyüme zorunluluğuna' bağlamaları; ancak günümüzde bu aşırı büyümenin cinsel seçilim ve ekolojik baskılarla açıklanması.
Derin Analiz
Tarihsel olarak evrim biyolojisinde ve davranış bilimlerinin erken dönem gelişim kuramlarında yer bulmuş olan ortogenez, canlı çeşitliliğinin rastgele mutasyonlar ve çevresel baskılar (doğal seçilim) yerine, içsel bir yönlendirici güç veya teleolojik bir hedef doğrultusunda geliştiğini öne sürer. Bilişsel bilimler ve kültürel antropoloji bağlamında ise benzer bir dogmatik yanılgı, tüm insan kültürlerinin veya zihinsel gelişim evrelerinin evrensel ve kaçınılmaz tek bir çizgisel doğrultuda ilerlediği iddialarında kendini göstermiştir. Modern sentez ve ampirik genetik veriler, evrimin yönünün olmadığını, aksine dallanan ve çevresel koşullara göre şekillenen stokastik (rastgelelik içeren) bir süreç olduğunu kanıtlayarak ortogenez hipotezini geçersiz kılmiştır.
Etimoloji
Yunanca 'orthos' [doğru, düz, dikey] + 'genesis' [oluşum, doğuş, köken] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Teleoloji
Teleoloji
Teleology
Olguların, olayların veya zihinsel süreçlerin mekanik nedenlerden ziyade nihai amaçları ve hedefleri doğrultusunda açıklanması gerektiği savunan felsefi ve psikolojik yaklaşım.
İncele
Doğal Seçilim
Doğal Seçilim
Natural Selection
Çevresel baskılar karşısında avantaja sahip kalıtsal özellikler barındıran bireylerin hayatta kalma ve üreme başarısının artmasıyla popülasyonun genetik yapısının nesiller boyu değiştiği temel evrimsel mekanizma.
İncele