Öz-algı Kuramı
Self-perception Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Daha önce herhangi bir siyasi parti veya görüş hakkında net bir fikri olmayan bir birey, yerel bir çevre yürüyüşüne katılır ve pankart taşır. Kendisine bu konudaki tutumu sorulduğunda, içsel bir inanç taraması yapmak yerine geçmişteki eylemini hatırlar ('Yürüyüşe katıldığıma ve pankart taşıdığına göre, demek ki bu çevre sorununu önemsiyorum') ve bu gözleme dayanarak tutumunu şekillendirir.
Derin Analiz
Daryl J. Bem tarafından 1972 yılında ortaya atılan öz-algı kuramı, bireyin kendi tutum ve duygularını şekillendirirken dış gözlemci konumuna geçtiğini savunur. Geleneksel görüş, tutumların davranışları belirlediğini öne sürerken, bu kuram tam tersi bir mekanizmaya işaret eder: Birey, belirsiz durumlarda kendi davranışlarını gözlemler ve 'Bu durumda böyle davrandığıma göre, demek ki bu konuyu böyle hissediyorum' şeklinde geriye dönük bir çıkarım yapar. Özellikle tutumun zayıf veya belirsiz olduğu bağlamlarda geçerlidir. Leon Festinger'in bilişsel çelişki kuramına alternatif bir açıklama sunar; örneğin, bilişsel çelişkideki rahatsızlık/gerilim varsayımı olmaksızın, kapıyı ayağa koyma (foot-in-the-door) gibi uyum tekniklerinin başarısını rasyonel bir çıkarım süreciyle açıklar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bilişsel Çelişki Kuramı (Cognitive Dissonance Theory); bilişsel çelişki, çelişen iki bilişten kaynaklanan psikolojik rahatsızlığı (uyumsuzluk gerilimini) azaltma motivasyonuna odaklanırken, öz-algı kuramı duygusal bir gerilim veya motivasyon varsaymaksızın soğukkanlı bir bilişsel çıkarım süreci öngörür.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki Kuramı
Bilişsel Çelişki Kuramı
Cognitive Dissonance Theory
Bireylerin bilişsel sistemlerindeki unsurlar arasında tutarlılığı sağlama yönünde evrensel bir güdüye sahip olduğunu ve bu uyumsuzluğun yarattığı psikolojik rahatsızlığı azaltmaya çalıştıklarını öne süren sosyal psikoloji kuramı.
İncele