Öznel Olasılık
Subjective Probability
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yatırımcının hisse senedi piyasasındaki bir çöküşü, geçmişteki kriz tecrübelerine ve mevcut piyasa fısıltılarına dayanarak 'yüzde 80 ihtimalle düşecek' şeklinde kişisel olarak değerlendirmesi öznel olasılıktır; bu tahmin hiçbir nesnel istatistiksel modele dayanmasa bile yatırımcının portföy kararlarını doğrudan belirler.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve karar teorisinde öznel olasılık, rasyonel seçin modellemesinin merkezinde yer alır. Bireyler belirsizlik koşulları altında karar alırken tam bilgilere veya istatistiksel frekanslara nadiren sahip olurlar. Bu durumda zihin, geçmiş deneyimleri, sezgisel kestirimleri (heuristics) ve bilişsel önyargıları (özellikle bulunabilirlik ve temsil edilebilirlik önyargıları) devreye sokarak olasılıksal bir değer üretir. Öznel Beklenen Fayda (Subjective Expected Utility - SEU) kuramında, bu olasılık tahmini bireyin o sonuca atfettiği değerle çarpılarak karar matrisini oluşturur. Nöral düzeyde, bu sürecin yürütücü işlevlerden sorumlu prefrontal korteks ile duygusal ve ödül süreçlerini yöneten bazal gangliya/amigdala devrelerinin ortak etkileşimiyle şekillendiği öngörülmektedir.
Etimoloji
Latince 'subiectivus' (özneye, zihne ait) + probabilis (inanılabilir, olası; probare kökünden türetilmiştir)
Karıştırmayın
Nesnel olasılık (objective probability) ile karıştırılır; nesnel olasılık matematiksel frekanslara ve tekrarlanabilir verilere dayanırken, öznel olasılık tamamen bireyin zihinsel durumuna ve inanç derecesine bağlıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Öznel Beklenen Fayda
Öznel Beklenen Fayda
Subjective Expected Utility (SEU)
Bireylerin rasyonel karar alma süreçlerinde, alternatiflerin arzu edilen sonuçlarına atfettikleri öznel olasılıklar ile bu sonuçların değerlerinin çarpımlarını (çoğunlukla bilinç dışı olarak) maksimize etme eğilimini açıklayan karar kuramı.
İncele
Karar Verme
Karar Verme
Decision Making
İki veya daha fazla alternatif arasından en uygun olanını seçmeyi içeren temel bilişsel süreç.
İncele