Perspektif Teorisi
Perspective Theory
Tanım
Tutum ölçeklerindeki öz bildirimlerin, bireyin tutum nesnesine yüklediği içerik ve göz önünde bulundurduğu değerlendirme perspektifine bağlı olarak değiştiğini öne süren psikometrik ve sosyal psikolojik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir iş yerindeki çalışan memnuniyeti araştırmasında, iki farklı dönemde aynı çalışana 'İş yükünüzü ne düzeyde ağır buluyorsunuz?' sorusu yöneltilir. İlk ölçümde yeni mezun olan ve iş temposuna yabancı çalışan, kendi sınırlı deneyim aralığını baz alarak (dar perspektif) yüksek bir puan verir. İkinci ölçümde ise daha zorlu projelerde yer almış ve sektör standartlarını gözlemlemiştir; bu kez zihinsel referans aralığı genişlemiştir (geniş perspektif). Çalışanın işine dair tutumu gerçekte değişmemiş olmasına rağmen, perspektifindeki bu kayma nedeniyle ikinci ölçekte çok daha düşük bir puan raporlar.
Derin Analiz
Harry S. Upshaw ve Thomas M. Ostrom tarafından geliştirilen perspektif teorisi, tutum ölçümünde kullanılan derecelendirme ölçeklerinin (örneğin Likert tipi ölçekler) bilişsel mekanizmalarını inceler. Teori, bireylerin öz bildirim verirken iki temel bilişsel bileşene dayandığını savunur: İçerik (content) ve perspektif (perspective). İçerik, bireyin tutum nesnesine atfettiği doğrudan değerlendirici tepkileri kapsarken; perspektif, bireyin ölçek üzerindeki aşırı uçları (en olumlu veya en olumsuz noktaları) ne şekilde tanımladığını ve bu uçlar arasındaki olası değerlendirme aralığını ifade eder. Dolayısıyla, bir kişinin tutum puanındaki değişim, her zaman tutumun özünde gerçekleşen gerçek bir dönüşümden kaynaklanmaz; aksine, kullanılan perspektifin veya referans çerçevesinin kaymasından da ileri gelebilir.
Etimoloji
Latince 'perspicere' (ileri bakmak, net görmek) fiilinden türetilen perspektif kelimesi ile Yunanca 'theoria' (inceleme, gözlem) sözcüğünün birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Sosyal Yargı Teorisi (Social Judgment Theory) ile sıklıkla karıştırılır; ancak sosyal yargı teorisi kabul ve reddetme enlemlerine odaklanırken, perspektif teorisi doğrudan derecelendirme ölçeklerindeki metriklerin zihinsel kalibrasyonuna ve referans çerçevelerine odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz-bildirim
Öz-bildirim
Self-report
Bireyin kendi içsel durumları, duyguları, düşünceleri ve geçmiş davranışları hakkında yöneltilen soru dizilerine kendi sağladığı yanıtların bütünü.
İncele
Psikometri
Psikometri
Psychometrics / Psychometry
🔹 1. (psychometrics): Bilişsel yeteneklerin, kişilik özelliklerinin ve davranışsal niteliklerin nicelleştirilmesiyle ve bu amaçla kullanılan ölçüm araçlarının geliştirilmesiyle ilgilenen psikoloji alt dalıdır. 🔹 2. (psychometry): Parapsikolojide bir nesneye dokunarak onun geçmişi veya sahibi hakkında bilgi edinme iddiası; psikolojide ise zihinsel yeteneklerin ve özelliklerin ölçülmesi.
İncele
Referans Çerçevesi
Referans Çerçevesi
Frame Of Reference
Bir bireyin veya grubun fikirleri, eylemleri ve deneyimleri değerlendirirken kullandığı varsayımlar, inançlar ve ölçütler kümesidir.
İncele