Sanrısal Kıskançlık
Delusional Jealousy
Tanım
Bir eşin veya partnerin sadakatsiz olduğuna dair, somut kanıtlardan bağımsız, sarsılmaz ve yanlış bir inançla karakterize psikiyatrik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşındaki erkek hasta, eşinin her iş çıkışı eve beş dakika geç gelmesini, komşularla selamlaşmasını ve telefonunu masaya ters koymasını gizli ilişkisinin kesin kanıtı olarak değerlendirmektedir. Eşinin telefonunu gizlice karıştırıp silinmiş çağrı kayıtları arayan, hatta kıyafetlerinde yabancı saç teli aramak için laboratuvar testleri talep eden hastanın bu inançları, eşinin sunduğu tüm mantıklı açıklamalara ve aldatılmadığına dair somut kanıtlara rağmen sarsılmamaktadır.
Derin Analiz
Sanrısal kıskançlık, DSM-5 kapsamında genellikle 'Sanrısal Bozukluk, Kıskançlık Tipi' (Delusional Disorder, Jealous Type) veya diğer psikotik spektrum bozukluklarının bir görünümü olarak incelenir. Nörobiyolojik düzlemde; frontotemporal devrelerdeki işlev bozuklukları, dopaminerjik aşırı etkinlik ve sağ hemisferik disfonksiyonlar ile ilişkilendirilir. Birey, sadakatsizliği kanıtlamak için sıradan olayları (örneğin saat değişimleri, kıyafetler) manipüle eder veya tamamen hayali kanıtlar üretir. Gerçeklik testinin (reality testing) ciddi biçimde bozulduğu bu tabloda, mantıksal kanıtlar ve çürütücü olgular sanrıyı ortadan kaldırmaz, aksine hastanın inancını pekiştiren birer komplo unsuru olarak yeniden çerçevelenir.
Etimoloji
Latince 'delusio' (aldanma, sapkınlık) ve Orta İngilizce 'gelusie' (aşırı sahiplenme, kıskançlık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Nevrotik kıskançlık ile sıklıkla karıştırılır. Nevrotik kıskançlıkta güvensizlik ve kaygı baskındır ancak kişi mantıklı argümanlarla ikna edilebilir veya gerçeği görebilir; sanrısal kıskançlıkta ise mantık süzgeci tamamen devre dışıdır ve klinik düzeyde bir psikoz söz konusudur.