Sarılık
İcterus / Jaundice
Tanım
🔹 1. (icterus):
Cildin, skleraların (göz akı) ve mukoza zarlarının, kanda bilirubin pigmentinin aşırı birikmesine bağlı olarak sarı renge bürünmesi durumu.
🔹 2. (jaundice):
Karaciğer, safra kesesi veya kan bozuklukları nedeniyle kanda bilirubin birikmesiyle deri ve göz aklarının sarı renge bürünmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (icterus): 45 yaşında bir hastanın, skleralarında belirgin sararma, koyu renkli idrar ve dışkı renginde açıklaşma şikayetleriyle acil servise başvurması; yapılan laboratuvar testlerinde direkt bilirubin yüksekliği ve safra kanalında bir tıkanıklık saptanması klinikte sarılık tablosunun somatik kanıtıdır. 🔹 2. (jaundice): Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen bir bebeğin doğumdan sonraki ikinci gününde ciltte ve skleralarda fark edilen sarı renk değişimi, total serum bilirubin seviyelerinin ölçülmesini ve fototerapi protokollerinin başlatılmasını gerektirmiştir.
Derin Analiz
🔹 1. (icterus):
Icterus, klinik pratikte hematojel, hepatoselüler veya obstrüktif kökenli olabilen altta yatan bir fizyopatolojik bozukluğun dışavurumudur. Hemoglobinin yıkım ürünü olan konjuge veya unconjuge bilirubinin plazma seviyesinin 2-3 mg/dL'yi aşmasıyla birlikte dokularda afinite göstererek birikmesiyle karakterizedir. Nörolojik açıdan, yenidoğan döneminde unconjuge bilirubinin kan-beyin bariyerini aşarak bazal ganglionlarda birikmesi durumunda kernikterus gibi kalıcı nörogelişimsel hasarlara yol açabilmesi, bu biyokimyasal bulgunun nöropsikiyatri için de kritik bir izleme parametresi olduğunu gösterir.
🔹 2. (jaundice):
Sarılık (ikter), primer olarak bir hastalık değil, bilirubin metabolizmasındaki aksaklıkların dışa vurumudur. Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobinin yıkım ürünü olan bilirubinin konjügasyon, taşınma veya atılım süreçlerindeki bozulmalar hiperbilirubinemiye yol açar. Klinik pratikte, özellikle yenidoğan döneminde konjüge olmamış bilirubinin kan-beyin bariyerini aşması durumunda nörotoksik etkiler (kernikterus) tetiklenebilir; bu da nöropsikolojik gelişim üzerinde kalıcı hasar riski barındırır.
Etimoloji
🔹 1. (icterus):
Antik Yunanca 'iktros' (ikteros - sarı kuş, sarıasma) sözcüğünden türetilmiş olup, tarihsel olarak bu kuşa bakmanın sarılığı iyileştireceğine dair eski bir tıbbi inanca dayanır.
🔹 2. (jaundice):
Fransızca 'jaunisse' (sarı renk) sözcüğünden türetilmiş olup, kökeni Latince 'galbinus' (açık sarı) kelimesine dayanmaktadır.
Karıştırmayın
🔹 1. (icterus):
Karotenoderma (Havuç veya benzeri beta-karoten ağırlıklı besinlerin aşırı tüketimine bağlı cilt sarılığı; ancak skleralar bu durumdan etkilenmez ve beyaz kalır, sarılıkta ise ilk tutulum yerlerinden biri skleradır).
🔹 2. (jaundice):
Karotinemi (havuç gibi beta-karoten ağırlıklı beslenmeye bağlı cilt sararması; sklera rengi değişmez, sarılıktan bu yönüyle ayrılır).
Keşfetmeye Devam Edin
Bilirubin
Bilirubin
Bilirubin
Kırmızı kan hücrelerinin hemoglobin yıkımı sonucunda oluşan, safranın turuncu-sarı renkli ana pigmenti.
İncele
Kernikterus
Kernikterus
Kernicterus
Yenidoğan bebeklerde aşırı bilirubin birikimine bağlı olarak gelişen ve merkezi sinir sisteminde kalıcı hasara yol açabilen konjenital bir tablodur.
İncele