Savunma Refleksi
Defense Reflex
Tanım
Ağrılı veya beklenmedik bir uyarıcıya karşı istemsiz ve ani bir şekilde ortaya çıkan, organizmayı potansiyel tehlikelerden korumaya yönelik fizyolojik ve davranışsal tepki bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında işitsel irkilme testi sırasında ani ve yüksek decibelli bir sesle irkilen katılımcının kalp atış hızının saliselik bir oranda artması ve göz kapaklarını istemsizce kapatması bir savunma refleksi örneğidir.
Derin Analiz
Savunma refleksi, evrimsel süreçte hayatta kalmayı maksimize etmek üzere şekillenmiş, otonom sinir sistemi ve somatik motor sistemin koordineli çalışmasıyla yürütülen bir adaptasyon mekanizmasıdır. Uyarıcının niteliğine bağlı olarak basit bir irkilme yanıtından (kalp atım hızının ani değişimi, göz kırpma) karmaşık savaş-kaç-don tepkilerine kadar geniş bir spektrumda gözlemlenir. Nörobiyolojik düzeyde, amigdalanın tehdit algısını tetiklemesiyle hipotalamik-pitiuter-adrenal (HPA) eksen ve sempatik sinir sistemi anında aktive olur. Bu süreç, kortizol ve adrenalin salınımını tetikleyerek organizmayı fiziksel eleme veya kaçışa hazırlar.
Etimoloji
Latince 'defensus' (savunulmuş, koruma altına alınmış) kökünden türetilen 'defensio' ile refleksus (geriye bükülme, yansıma) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Startle reflex (irkilme refleksi) ile sıklıkla karıştırılır; irkilme refleksi daha dar kapsamlı ve ani duyusal uyarılara verilen ilkel bir tepkiyken, savunma refleksi bunun ötesinde bilişsel ve duygusal tehditleri de kapsayan daha geniş bir hayatta kalma repertuvarıdır.