Savunmacı Davranış
Defensive Behavior
Tanım
Gerçek veya algılanan tehlikelere karşı bireyin fiziksel bütünlüğünü veya psikolojik benliğini korumak amacıyla sergilediği agresif ya da kaçıngan tepkiler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, performans değerlendirmesinde hataları eleştirilen bir yöneticinin, suçu tamamen dış faktörlere yükleyerek (dışsattırma) savunmaya geçmesi ve toplantıyı terk etmesi.
Derin Analiz
Savunmacı davranışlar, filogenetik olarak hayatta kalmayı garanti altına alan evrimsel birer adaptasyondur. Etolojik perspektifte bu davranışlar, tehdit karşısında kaçma (flight), savaşma (fight) veya donma (freeze) reflekslerinin motor çıktısı olarak görülür. Hayvanlar aleminde tüy kabartma, hırlama gibi otonom sinir sisteminin sempatik dalı tarafından yönetilen fiziksel tepkilerle kendini gösterirken; insan psikopatolojisinde ve sosyal etkileşimlerinde ego savunma mekanizmalarının davranışsal düzleme yansımış hali olarak tezahür eder. Psikanalitik teoride, bilinçdışı düzeyde çalışan ego savunmalarının aşırı kullanımı; eleştiriye karşı rasyonalizasyon üretme, projeksiyon yapma veya ağlama gibi regresif tepkilerle sosyal onaysızlığı sınırlama çabası olarak klinik tabloya yansır. Nörobiyolojik temelde amigdala ve hipotalamus eksenindeki tehdit algısının, prefrontal korteksin ketleyici kontrolünü baskılamasıyla tetiklenir.
Etimoloji
Latince 'defendere' (savunmak, korumak, defetmek) fiilinden türetilmiştir. 'De-' (uzaklaştırma, aşağı) ve 'fendere' (vurmak, itmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Saldırganlık (Aggression) ile sıklıkla karıştırılır; saldırganlık birincil olarak zarar vermeyi veya baskı kurmayı hedeflerken, savunmacı davranış ikincil bir koruma ve tehdit bertaraf etme tepkisidir.