Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Senaestezi

Cenesthesia (coenesthesia)

Tanım

Vücudun organlarından, dokularından ve kas sisteminden gelen tüm duyusal girdilerin merkezi sinir sisteminde birleşerek oluşturduğu genel beden farkındalığı ve varoluş duyumudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, sağlıklı bir bireyin koşu sonrasında kalbinin atışını, kaslarındaki laktik asit birikimini ve nefes alış verişini tek bir organik bütünlük içinde hissetmesi normal bir senaestezi örneğidir. Buna karşın, klinik depresyon veya depersonalizasyon bozukluğu yaşayan bir hastanın 'iç organlarımın çürüdüğünü hissediyorum ancak bunu gösterecek bir tıbbi bulgu yok' şeklindeki ifadeleri ise senaestezinin patolojik ve dismorfik bir sapmasını gösterir.

Derin Analiz

Senaestezi, spesifik dış duyulardan (görme, işitme vb.) ayrı olarak, organların (viseral), kasların, eklemlerin ve dolaşım sisteminin eşzamanlı olarak beyne ilettiği örtük sinyallerin toplamıdır. Nörolojik düzeyde, bu bütüncül farkındalık insula ve somatosensoriyel korteksin entegre çalışmasıyla şekillenir. Klinik psikiyatri ve fenomenolojide senaestezinin bozulması veya yabancılaşması, depersonalizasyon, somatik sanrılar veya şizofreni spektrum bozukluklarında görülen tuhaf bedensel duyumların (cenestopati) temlini oluşturur. Bireyin kendi bedenine ait içsel coğrafyayı 'bana ait' ve 'bütün' olarak deneyimlemesini sağlayan temel homeostatik algı katmanıdır.

Etimoloji

Antik Yunanca 'koinos' (ortak, genel) ve 'aisthesis' (duyu, algı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'ortak duyu' veya 'genel duyum'dur.

Karıştırmayın

Propriyosepsiyon ile sıklıkla karıştırılır; propriyosepsiyon kasların ve eklemlerin uzaydaki konumunu bildiren mekanik bir duyu iken, senaestezi tüm içsel organların ve genel varoluşun oluşturduğu daha kapsamlı ve viseral bir zemin duyumudur.