Simon Etkisi
Simon Effect
Tanım
Uyarıcının mekânsal konumu görevle tamamen ilgisiz olsa dahi, uyarıcının yeri ile tepki mekanizmasının yeri aynı yönde olduğunda reaksiyon süresinin hızlanması ve doğruluğun artması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında katılımcıya ekranda beliren kırmızı kare için sağdaki tuşa, mavi kare için ise soldaki tuşa basması söylenir. Mavi kare ekrann sol tarafında belirdiğinde katılımcı tuşa çok daha hızlı basar; çünkü renk ile konum aynı yönü işaret etmektedir. Aynı mavi kare ekranın sağ tarafında belirdiğinde ise (görev sadece rengi dikkate almak olmasına rağmen) konum çatışması yaratacağı için reaksiyon süresi belirgin şekilde uzar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan-bilgisayar etkileşimi alanlarında incelenen Simon etkisi, motor programlama ile algısal işlemlemenin çakıştığı noktaları ortaya koyar. Birey, uyarıcının rengi veya şekli gibi kurala bağlı niteliklerine odaklanmak zorunda kalsa bile, uyarıcının uzaysal konumu otomatik bir şekilde (istemdışı olarak) işlenir. Eğer bu istemsiz uzaysal kodlama, verilmesi gereken fiziksel tepkinin yönüyle uyuşuyorsa (örneğin sol taraftaki uyarıcıya sol tuşla basmak), bilişsel sistemde ek bir çatışma yaşanmaz ve tepki süresi kısalır. Ancak uyarıcı sağda fakat verilmesi gereken yanıt solda olduğunda, otomatik konum bilgisi ile iradi görev yönergesi çelişir; bu durum bilişsel kontrolde yavaşlamaya ve hata oranında artışa yol açar.
Etimoloji
1960'larda bu bilişsel fenomeni deneysel olarak ilk kez literatüre kazandıran Amerikalı psikolog J. Richard Simon'ın soyadından (eponim) türetilmiştir.
Karıştırmayın
Stroop etkisi ile sıkça karıştırılır. Stroop etkisinde çelişki uyarıcının anlamsal boyutu (kelimenin kendisi) ile rengi arasındadır; Simon etkisinde ise çelişki uyarıcının uzaysal konumu ile motor tepkinin konumu arasındadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Stroop Etkisi
Stroop Etkisi
Stroop Effect
Bir kelimenin yazıldığı mürekkep rengi ile kelimenin semantik anlamı arasında çelişki olduğunda, renk adlandırma süresinin uzaması ve hata oranının artması durumu.
İncele
Uyarıcı-tepki Uyumluluğu
Uyarıcı-tepki Uyumluluğu
Stimulus–response Compatibility
Bir uyarıcı ile bu uyarıcıya verilen tepki arasındaki ilişkinin, yanıt süresi ve doğruluğunu ne ölçüde kolaylaştırdığını inceleyen bilişsel ilke.
İncele
Bilişsel Kontrol
Bilişsel Kontrol
Cognitive Control
Zihinsel işlemleri organize eden, planlayan ve zamanlayan üst düzey bilişsel süreçler bütünü.
İncele
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele