Son Dönem Böbrek Hastalığı
End-stage Renal Disease
Tanım
Kronik böbrek yetmezliğinin yaşamla bağdaşmayan son evresi olup, hastanın hayatta kalabilmesi için hemodiyaliz, periton diyalizi veya böbrek nakli gibi idame tedavilerine bağımlı olduğu klinik tablodur.
Örnek Vaka / Uygulama
54 yaşında, 3 yıldır haftada üç kez hemodiyaliz tedavisi gören bir erkek hasta; diyet kısıtlamalarına uymakta zorlanmakta, makineye bağımlı yaşama düşüncesi nedeniyle yoğun çaresizlik hissetmekte ve son dönemde öz bakımını ihmal etme, uyku bozukluğu ve hayattan zevk alamama belirtileriyle klinik psikoloji birimine yönlendirilmiştir.
Derin Analiz
Nefroloji ve konsültasyon-liyezon psikolojisinin kesişim kümesinde yer alan bu durum, böbrek fonksiyonlarının kalıcı ve geri dönüşsüz olarak kaybını ifade eder. Glomerüler filtrasyon hızının kritik eşiğin altına düşmesiyle birlikte üremik toksinlerin birikimi, sıvı-elektrolit dengesizlikleri ve endokrin bozukluklar kaçınılmaz hale gelir. Klinik psikoloji perspektifinden bakıldığında, hastalar diyaliz makinesine fiziksel bağımlılık nedeniyle derin bir kontrol kaybı yaşarlar. Bu durum, öz-yeterlilik algısının zedelenmesine, katı diyet kısıtlamalarına uyum zorluklarına ve sıklıkla majör depresif bozukluğa zemin hazırlar. Ayrıca cerrahi müdahaleler ve organ nakli sonrasında gelişen kortizon tedavisi ödemleri, yara izleri ve yabancı bir organ taşıma düşüncesi, hastanın beden imgesinde ciddi bozulmalara ve kimlik çatışmalarına yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'end' [son] + 'stage' [aşama] sözcükleri ile Latince 'renalis' [böbrek, renes] ve Eski Türkçe 'hastalık' köklerinin tıbbi terminolojide birleşmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kronik böbrek hastalığı (böbrek fonksiyonlarında kademeli azalma olup henüz diyaliz veya nakil zorunluluğunun doğmadığı evreleri kapsar ve psikolojik yükü daha düşüktür) ile sıkça karıştırılır.