Sosyal Şema
Social Schema
Tanım
Toplumsal normlar ve kolektif davranış kalıpları hakkında bireyin zihninde barındırdığı, organize olmuş bilgi ve temsillerden oluşan bilişsel yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hastane acil servisinde çalışan bir hemşirenin, gece vardiyasında koridorda hızla yaklaşan beyaz önlüklü bir figürü gördüğünde, zihnindeki 'doktor' sosyal şemasını anında aktive ederek mesleki hiyerarşiye ve protokole uygun bir saygı ve işbirliği davranışı sergilemesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve sosyal biliş alanında sosyal şemalar, bireylerin dış dünyadaki sosyal uyaranları sınıflandırmasını, yorumlamasını ve bu uyaranlara tepki vermesini sağlayan mental prototiplerdir. Öz-şemadan farklı olarak, kişinin kendisini birey olarak algılamasından ziyade, grup dinamiklerini, toplumsal rolleri ve kültürel beklentileri kodlar. Bu yapılar, bellek arama süreçlerini hızlandırır ve sosyal ortamlardaki belirsizliği azaltarak bilişsel yükü hafifletir. Bilgi işleme sürecinde top-down (yukarıdan aşağıya) işleyişe öncülük ederek, yeni karşılaşılan sosyal durumların mevcut şemalarla uyumlu hale getirilmesine veya bu şemaların asimilasyon/akomodasyon süreçleriyle güncellenmesine zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'socialis' (topluma, ortak yaşama ait) ve Yunanca 'skhema' (biçim, form, figür) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öz-şema (Self-schema) ile sıklıkla karıştırılır; öz-şema bireyin kendi benlik algısına odaklanırken, sosyal şema dışsal toplumsal rollere ve grup normlarına odaklanır. Ayrıca stereotiplerle (kalıpyargılar) karıştırılabilir; stereotipler belirli gruplara yönelik katı ve genellikle önyargılı inançları içerirken, sosyal şemalar çok daha geniş bir sosyal bilgi ve etkileşim kalıpları yelpazesini kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal Biliş
Sosyal Biliş
Social Cognition
Bireylerin sosyal dünyadaki diğer insanları, kendilerini ve aralarındaki etkileşimleri algılama, yorumlama, kategorize etme ve bu süreçleri davranışlarına rehberlik edecek şekilde işleme koyma becerilerinin tamamıdır.
İncele
Öz-şema
Öz-şema
Self-schema
Bireyin kendisi hakkında sahip olduğu organize bilgi, inanç ve değerleri içeren, dünya algısını ve bilgi işlemleme süreçlerini yönlendiren bilişsel bir çerçevedir.
İncele
Bilişsel Yük
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
İncele