Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Suçlu Fakat Akıl Hastası

Guilty But Mentally İll (GBMI)

Tanım

Sanığın cezai ehliyetinin tam olduğu ancak suç işlendiği sırada bir ruhsal bozukluk yaşandığının mahkemece kabul edildiği, hapis cezasının öncelikle psikiyatrik bir kurumda infaz edilmesini öngören bir adli karar türüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Şiddetli paranoid şizofreni tanısı olan bir bireyin, takip edilmediği bir psikotik atak sırasında işlediği suçtan yargılandığı davada mahkeme, sanığın gerçeği değerlendirme yetisinin bozulmuş olduğunu ancak eylemin sonuçlarını kısmen de olsa algılayabildiğini saptayarak 'suçlu fakat akıl hastası' hükmü kurmuştur. Sanık, yüksek güvenlikli bir psikiyatri hastanesinde antipsikotik tedavive stabilizasyon sürecine alınmış, taburculuk kriterlerini sağladıktan sonra kalan hapis cezasını çekmek üzere cezaevine sevk edilmiştir.

Derin Analiz

Adli psikiyatri ve ceza hukuku kesişiminde yer alan bu kavram, klasik 'akıl hastalığı nedeniyle cezai ehliyeti yok' (insanity defense) savunması ile tam cezai ehliyetli suçlular arasındaki gri alanı regüle etmek için geliştirilmiştir. Jürinin veya hakimin, sanığın eyleminin sorumluluğunu taşıdığına ancak aynı zamanda klinik düzeyde bir psikopatolojiye sahip olduğuna kanaat getirdiği durumlarda uygulanır. Klasik beraat kararlarından farklı olarak, sanık suçtan sorumlu tutulur. Tedavi süreci tamamlandıktan veya akıl sağlığı yerine geldikten sonra, kalan ceza süresini tamamlamak üzere ceza infaz kurumuna nakledilir. Bu yaklaşım, cezalandırma ve rehabilitasyon ilkelerini aynı anda dengelemeyi amaçlar.

Etimoloji

İngilizce 'guilty' (suçlu; Eski İngilizce 'gyltig'), 'but' (fakat) ve 'mentally ill' (akıl hastası; Latince 'mens' [zihin] ve 'infirmus' [zayıf/hasta] köklerinin birleşimi) kelimelerinin birleşiminden oluşan bir adli psikiyatri terimidir.

Karıştırmayın

Akıl hastalığı nedeniyle beraat (insanity defense / not guilty by reason of insanity), suçlunun eylem sırasında bilişsel veya iradi yetilerini tamamen yitirdiği gerekçesiyle cezalandırılmamasını ve doğrudan tedaviye yönlendirilmesini öngörürken; GBMI kararında kişi suçludur ve ceza sorumluluğu baki kalır.

Keşfetmeye Devam Edin

Cezai Ehliyet

Criminal Responsibility

Bir sanığın, üzerine atılı suçu işlediği sırada fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiile göre davranışlarını yönlendirme yeteneğine sahip olması durumu.

İncele

Adli Psikiyatri

Forensic Psychiatry

Psikiyatri bilimi ile hukuk sisteminin kesişim kümesinde yer alan; mental bozuklukların yasal süreçler, mahkemeler ve suç sorumluluğu bağlamındaki izdüşümlerini inceleyen psikiyatri alt dalı.

İncele

Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Antisocial Personality Disorder

Başkalarının haklarını kronik olarak hiçe sayma, ihlal etme ve suçluluk, pişmanlık veya empati yoksunluğu ile karakterize, on sekiz yaşından sonra tanısı konulabilen yaygın bir kişilik bozukluğudur.

İncele