Talep-kaçınma Örüntüsü
Demand–withdraw Pattern
Tanım
Bir partnerin eleştiri, talep veya değişim çağrısıyla başlattığı, diğer partnerin ise savunmaya geçerek, konuyu değiştirerek veya fiziksel/duygusal olarak uzaklaşarak karşılık verdiği işlevsiz iletişim döngüsüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Akşam yemekte eşi Merve'nin 'Hafta sonları hiç baş başa vakit geçirmiyoruz, sürekli arkadaşlarımızla veya telefonla vakit ediyorsun, biraz sorumluluk al' şeklindeki eleştirisi ve değişim talebi üzerine Burak'ın 'Yine aynı şeyi yapıyorsun, üstüme geliyorsun' diyerek odadan çıkıp televizyon izlemeye başlaması ve konuşmayı reddetmesi talep-kaçınma örüntüsünün klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Sistemik çift terapisi ve yakın ilişkiler psikolojisinde bu örüntü, çiftler arası kronik çatışma dinamiklerinin en güçlü yordayıcılarından biridir. Genellikle talep eden taraf (sıklıkla kadın) ilişkideki statükodan duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirip yakınlık veya değişim ararken, kaçınan taraf (sıklıkla erkek) bu talebi bir tehdit veya baskı olarak algılar ve regülasyon kapasitesini kaybederek geri çekilir. Bu durum kısır bir döngü yaratır: Talep eden baskıyı artırır, kaçınan daha fazla uzaklaşır. John Gottman'ın araştırmalarında da doğrulandığı üzere, bu döngü kronikleştiğinde evlilik doygunluğunda hızlı bir düşüşe ve nihayetinde boşanmaya yol açar.
Etimoloji
İngilizce 'demand' (talep etmek, istemek, Latince: demandare) ve 'withdraw' (geri çekilmek, uzaklaşmak, Eski İngilizce/Cermen kökenli) kelimelerinin birleşiminden oluşan, ilişkisel dinamikleri betimleyen bir sosyal psikoloji terimidir.
Karıştırmayın
Gaslighting ile sıklıkla karıştırılır; ancak gaslighting manipülatif bir gerçeklik bükme taktiğidir, talep-kaçınma örüntüsü ise iki tarafın da istemeden içine düştüğü karşılıklı bir reaksiyon döngüsüdür.