Tarihsel Dışı
Ahistorical
Tanım
Davranışları veya olguları geçmişteki kökenlerinden bağımsız olarak, yalnızca güncel ve anlık etkenler temelinde inceleyen perspektif.
Örnek Vaka / Uygulama
Panik atak geçiren bir danışanın tedavisinde, terapistin çocukluk travmalarını incelemek yerine, atağı tetikleyen son bir haftadaki mevcut stresörlere ve anlık kaçınma davranışlarına odaklanması.
Derin Analiz
Bilişsel ve klinik psikolojide tarihsel dışı yaklaşım, bireyin davranışını geçmiş gelişimsel süreçlerle veya kalıtımsal geçmişle açıklamak yerine, 'burada ve şimdi' (here and now) ilkesine odaklanır. Gestalt terapisi ve bazı bilişsel-davranışçı ekoller, bireyin mevcut işlevselliğini anlamak için anlık bilişsel şemaların ve çevresel tetikleyicilerin yeterli olduğunu savunur. Bu bakış açısı, tarihsel nedenlerin etkilerini tamamen reddetmez; aksine, bu nedenlerin zaten güncel mekanizmalar içinde işlev gördüğünü öne sürer. Epistemolojik açıdan olguları tarihsel bağlamından koparmak, nedensellik zincirinin eksik değerlendirilmesine yol açabilir.
Etimoloji
Yunanca 'a-' [yokluk, olumsuzluk eki] + 'historikos' [tarihe ait, geçmişle ilgili] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Presentizm (geçmişi bugünün değerleriyle yargılama eğilimi) ve diyakronik yaklaşım (olayları tarihsel gelişim süreçleri içinde inceleme yöntemi).