Tat Alma Sistemi
Gustatory System
Tanım
Organizmanın tat uyarıcılarını algılamasını ve bunlara yanıt vermesini sağlayan dil papillalarından primer tat korteksine uzanan nöral yapı ve süreçler ağı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin aşırı tuzlu bir gıda tüketmesi, homeostatik mekanizmaların devreye girmesiyle gustatory sistemin tuz duyarlılığını geçici olarak baskılamasına ve o an için tuzlu tat algısının azalmasına neden olur.
Derin Analiz
Tat alma sistemi, kimyasal duyusal girdilerin nöral sinyallere dönüştürülmesini sağlayan kompleks bir periferik ve merkezi mekanizmadır. Süreç, dil yüzeyindeki papillalarda yer alan tat tomurcuklarındaki (taste buds) reseptör hücrelerin tastant adı verilen kimyasal molekülleri (tuzlu, tatlı, ekşi, acı, umami) yakalamasıyla başlar. Transdüksiyon mekanizmaları iyon kanalları (ekşi ve tuzlu için) veya G protein kenetli reseptörler (tatlı, acı ve umami için) aracılığıyla gerçekleşir. Oluşan aksiyon potansiyelleri VII (fasyal), IX (glossofaringeal) ve X (vagus) kraniyal sinirler yoluyla beyin sapındaki solitary nükleusa (nucleus tractus solitarii) iletilir. Buradan talamusun ventral posteromedial nükleusuna (VPM) projekte olan sinyaller, tat algısının bilinçli olarak işlendiği insula ve frontal operkulumu kapsayan primer tat korteksine ulaşır. Sistemik homeostaz, metabolik ihtiyaçlar ve deneyimsel plastisite bu yolağın duyarlılığını doğrudan modüle eder.
Etimoloji
Latince 'gustare' (tatmak, lezzet almak) fiilinden türetilmiş olup, biyolojide tat duyusunu algılayan yapıların tamamını ifade eder.
Karıştırmayın
Tat alma sistemi (gustation) sıklıkla koku alma sistemi (olfaction) ile karıştırılır; oysa tat, dil üzerindeki kimyasallarla sınırlıyken, günlük hayatta algılanan 'lezzet' (flavor) bu iki duygunun ve trigeminal duyuların entegrasyonudur.