Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Teşvik Motivasyonu

İncentive Motivation

Tanım

Hull'un öğrenme kuramında ödül veya ceza beklentisiyle ortaya çıkan, tepki gücünü aracı bir değişken olarak etkileyen motivasyon türü.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bırakılmış bir farenin, sadece yiyecek kokusunu (ödül beklentisi) almasıyla birlikte kaldıraç baskılama hızının ani bir şekilde artması, içsel açlık dürtüsü sabit kalmasına rağmen dışsal teşvik motivasyonunun tepki gücünü ne kadar hızlı yükselttiğini gösterir.

Derin Analiz

Clark Hull'un neo-davranışçı kurumsal çerçevesinde, içgüdüsel veya fizyolojik yoksunluklardan kaynaklanan birincil dürtülerin (drive) ötesinde, dışsal uyarıcıların değerine atfedilen bir aracı değişkendir. Organizmanın hedefe yönelik davranışının yönünü ve enerjisini belirlerken, pekiştirecin (reinforcer) beklenti düzeyi tepki olasılığını doğrudan modüle eder. Modern bilişsel sinirbilimde ise bu kavram, mezolimbik dopaminerjik yolaklar üzerinden işleyen 'isteme' (wanting) ve 'beğenme' (liking) ayrımıyla, özellikle ödül beklentisi ve nükleus accumbens aktivasyonu bağlamında yeniden ele alınmaktadır.

Etimoloji

Latince 'incentivum' (ateşleyen, tahrik eden, şarkı söyleyerek teşvik eden) sözcüğünden türetilmiş olup, davranış bilimine Clark Hull'un matematiksel-tümdengelimli öğrenme teorisiyle girmiştir.

Karıştırmayın

İçsel motivasyon (dışsal bir ödül olmaksızın aktivitenin kendisinden alınan zevk) ve fizyolojik dürtü (drive - organizmanın içsel homeostatik dengesizliğinden kaynaklanan itici güç) ile sıklıkla karıştırılır; teşvik motivasyonu ise tamamen dışsal pekiştireçlerin yarattığı beklentiye dayanır.