Türcülük
Speciesism
Tanım
İnsan dışındaki canlılara, yalnızca ait oldukları biyolojik tür temelinde ayrımcılık, önyargı veya sömürü uygulayan insan merkezli ideolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin evdeki köpeğine derin bir şefkat gösterirken, endüstriyel hayvancılık yoluyla üretilen etleri tüketirken bu hayvanların maruz kaldığı fiziksel acıyı bilişsel olarak bastırması ve bu durumu 'doğal döngü' olarak rasyonalize etmesi türcü bir tutumun günlük yaşamdaki tezahürüdür.
Derin Analiz
Türcülük, sosyal psikoloji ve etik düzlemde, iç grup kayırmacılığının (ingroup favoritism) türler arası ölçeğe taşınmış halidir. Bilişsel olarak 'insanmerkezcilik' (anthropocentrism) ve ahlaki dışlama (moral exclusion) mekanizmalarıyla beslenir. Bireylerin veya toplulukların, hayvanların acı çekme kapasitesini (sentience) göz ardı ederek onları araçsal birer nesneye indirgemesini tetikler. Davranış bilimleri ve etik felsefesi bağlamında, ırkçılık ve cinsiyetçilik gibi hiyerarşik önyargı kalıplarıyla yapısal paralellik gösterir; zira tüm bu formlar, belirli bir grubun ahlaki statüsünü arbitrere (keyfi) kriterlerle reddetme ortak paydasında birleşir.
Etimoloji
İngilizce 'species' (tür, cins) kökünden ve '-ism' (-izm, akım/görüş) son ekiyle türetilmiş, ilk kez 1970'lerde hayvan hakları etiği literatürüne kazandırılmış neolojistik bir terim.
Karıştırmayın
Antropomorfizm (hayvanlara insani özellikler yükleme eğilimi) ile sıkça karıştırılır; oysa türcülük, hayvanlara hak ettikleri ahlaki değeri tür aidiyeti nedeniyle vermeme yönündeki ayrımcı pratikleri ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Ahlaki Dışlama
Ahlaki Dışlama
Moral Exclusion
Çatışma halindeki tarafların birbirlerini evrensel ahlaki hak ve korumalardan mahrum, 'değer dışı' olarak algıladığı psikolojik süreç.
İncele
İnsanmerkezcilik
İnsanmerkezcilik
Anthropocentrism
İnsan deneyiminin merkezi gerçeklik olduğu ve tüm olguların insanla ilişkileri bağlamında değerlendirilmesi gerektiği yönündeki açık veya örtük varsayım.
İncele
Hayvan Hakları
Hayvan Hakları
Animal Rights
İnsan dışı canlıların sömürüden, kötü muameleden ve insan çıkarları uğruna araçsallaştırılmaktan korunma yönündeki temel ahlaki ve hukuki dokunulmazlıkları.
İncele