Ahlaki Dışlama (Moral Exclusion) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Çatışma halindeki tarafların birbirlerini evrensel ahlaki hak ve korumalardan mahrum, 'değer dışı' olarak algıladığı psikolojik süreç.

Örnek Vaka / Uygulama

Etnik bir çatışma sırasında, egemen grubun azınlık halkı ahlaki çemberin dışına iterek onların temel insani haklarından mahrum bırakılmasını doğal ve haklı bir savunma olarak görmesi ahlaki dışlamanın klinik ve sosyolojik bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Ahlaki dışlama, sosyal kimlik teorisi ve grup içi kayırmacılığın en radikal uzantılarından biridir. Bireyler veya gruplar, kendi ahlaki sınırlarını daraltarak dış gruptakileri insanlık ailesinin veya adalet çemberinin dışına iterler. Bu süreçte ön Pfc (prefrontal korteks) ve amigdala devreye girerek empati mekanizmalarını bastırır; dış grup üyeleri birer 'tehdit nesnesi' veya 'öteki' olarak kodlanır. Ayrımcılıktan soykırıma kadar varabilen şiddet sarmalının temelindeki bilişsel meşrulaştırma mekanizmasıdır.

Etimoloji

Latince 'moralis' (töreye, ahlaka ilişkin) ve 'exclusio' (dışarıda bırakma, menetme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İnsanlıktan çıkarma (dehumanization) ile sıklıkla karıştırılır; insanlıktan çıkarma ahlaki dışlamanın daha şiddetli bir alt kümesidir, oysa ahlaki dışlama her zaman doğrudan biyolojik bir aşağılamayı içermez, bazen sadece 'görünmez kılma' ve hakların reddi şeklinde işler.