Üç Aşamalı Kuram
Three-stage Theory
Tanım
Beceri ediniminin, dikkat gereksinimini kademeli olarak azaltarak otomatikleşmeye doğru ilerleyen bilişsel, ilişkisel ve özerk olmak üzere üç evreden geçtiğini savunan motor öğrenme modelidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Manuel vitesli bir araba kullanmayı öğrenen bir sürücü adayı ilk günlerde (bilişsel evre) debriyaj, gaz ve vites kolunun konumunu sürekli düşünmek zorundadır ve zihinsel olarak tükenir. Haftalar geçtikçe (ilişkisel evre) hataları azalır, geri bildirimlerle sürüşü iyileşir. Yıllar sonra ise (özerk evre) sürücü, radyo kanalını değiştirirken veya sohbet ederken dahi tamamen otomatik olarak vites değiştirip aracı yönlendirebilir.
Derin Analiz
Paul M. Fitts ve Michael I. Posner tarafından 1967 yılında literatüre kazandırılan üç aşamalı kuram, motor ve bilişsel becerilerin kazanılmasında insan beyninin bilgi işleme kapasitesindeki dönüşümü inceler. Birinci aşama olan 'bilişsel evrede' birey, görevin doğasını anlamaya ve deklaratif bellek sistemini aktif olarak kullanmaya çalışır; bu evrede hata oranı yüksek ve bilişsel yük maksimumdur. İkinci aşama 'ilişkisel (asosiyatif) evredir'; burada pratik ve duyusal geri bildirimler sayesinde hatalar ayıklanır, hareket kalıpları rafine edilir ve prosedürel bellek devreye girer. Son aşama olan 'özerk (otonom) evrede' ise beceri minimum bilinçli dikkatle, yüksek bir akıcılık ve dirençle gerçekleştirilir. Nöral düzeyde, prefrontal korteksten bazal ganglionlar ve serebelluma doğru bir kontrol kayması yaşanır.
Etimoloji
İngilizce 'three' (üç) + 'stage' (aşama, evre) kelimeleri ile Yunanca 'theoria' (bakış açısı, gözlem, inceleme) sözcüğünün birleşiminden oluşan, motor beceri ediniminin hiyerarşik gelişimini betimleyen bir bilişsel psikoloji terimidir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullanma (operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; oysa edimsel koşullanma pekiştireçler yoluyla davranışın frekansını artırmayı hedeflerken, üç aşamalı kuram karmaşık bir becerinin icra edilmesindeki bilişsel ve nöromüsküler otomasyon süreçlerinin evrelerini inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Motor Öğrenme
Motor Öğrenme
Motor Learning
Basit hareketlerden karmaşık sekanslara kadar motor becerilerin pratik, deneyim ve yaşantı yoluyla kazanılması ve mükemmelleştirilmesi sürecidir.
İncele