Üçüncü Şahıs Etkisi
Third-person Effect
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Zararlı olabilecek bir fast-food reklam kampanyası izleyen bir yetişkin, 'Bu reklamlar çocukları ve iradesiz insanları kolayca etkisi altına alır ve obeziteyi tetikler, ancak benim üzerimde hiçbir bilişsel karşılığı yok, ben bilinçliyim' şeklinde düşünerek üçüncü şahıs etkisini bariz bir şekilde sergiler.
Derin Analiz
Üçüncü şahıs etkisi hipotezi, iletişim psikolojisi ve sosyal biliş alanında, bireylerin benlik saygısını koruma ve kendini yüceltme (self-enhancement) motivasyonlarıyla doğrudan ilişkilidir. Bireyler, manipülatif veya yönlendirici mesajlara karşı bağışık olduklarına inanırken, 'ötekilerin' bu mesajların etkisine karşı savunmasız olduğunu varsayarlar. Bu bilişsel çelişki iki aşamalı bir süreçle, yani algılanan etki (perceived effect) ve buna bağlı davranışsal tepki (behavioral response) aşamalarıyla tetiklenir. Özellikle siyasal iletişim, reklam kampanyaları ve sağlık politikalarında, bu etkinin bireyleri sansür, uyarı etiketleri veya yasal düzenlemeleri desteklemeye yönlendirdiği ampirik olarak gösterilmiştir.
Etimoloji
İngilizce 'third person' (üçüncü kişi/şahıs) ve 'effect' (etki) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş; kökensel olarak Latince 'tertia persona' kavramına dayanır.
Karıştırmayın
Ilüzyonel üstünlük (illusory superiority) ile sıklıkla karıştırılır; ancak üçüncü şahıs etkisi spesifik olarak medya uyaranlarının hedef kitle üzerindeki gücünün asimetrik algılanmasına odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Medya Psikolojisi
Medya Psikolojisi
Media Psychology
İnsan davranışı, bilişsel süreçleri ve duygusal tepkileri ile her türlü medya teknolojisi arasındaki etkileşimleri inceleyen uygulamalı psikoloji alt disiplini.
İncele