Uyarıcı Değerlendirme Kontrolleri
Secs
Tanım
Klaus Scherer'in Bileşen Duygu Modeli'nde, bireyin çevresel uyarıcıları hayatta kalma, amaçlar ve sosyal normlar açısından otomatik olarak süzgeçten geçirdiği ardışık bilişsel değerlendirme süreçleridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Issız bir ormanda yürürken çalılıkların arasında aniden beliren kıvrık bir cisim gördüğümüzde, zihnimiz milisaniyeler içinde SECs süreçlerini işletir: Cismin ne kadar alışılmadık olduğu (yenilik), tehlike arz edip etmediği (hedef uyumu) ve yılan olma ihtimaline karşı bireyin kaçma kapasitesi (başa çıkma potansiyeli) hızla değerlendirilir. Bu ardışık kontroller olumlu sonuçlandığında anlık bir korku tepkisi ve buna eşlik eden fizyolojik uyarılma (adrenalin deşarjı) kaçınılmaz olarak tetiklenir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve duygu nörobilimi literatüründe Stimulus Evaluation Checks (SECs), duygusal tepkilerin ortaya çıkış mekanizmalarını açıklayan en kapsamlı mimarilerden birini oluşturur. Bu model, duyguların aniden ve sebepsizce patlak vermediğini, aksine çevreden gelen verilerin çok hızlı, katmanlı ve çoğunlukla bilinçdışı bir dizi mantıksal sorgulamadan geçtiğini savunur. Scherer'in teorisine göre bu kontroller belirli bir hiyerarşide gerçekleşir: İlk olarak uyarıcının yeniliği ve aşinalığı (novelty) test edilir; ardından hedonik değeri yani haz verip vermediği (intrinsic pleasantness) ölçülür. Sonraki aşamalarda uyarıcının bireyin o anki hedefleri ve ihtiyaçlarıyla uyumu (goal/need relevance), başa çıkma potansiyeli (coping potential) ve son olarak benlik kavramı ile toplumsal normlara uygunluğu (norm compatibility) denetlenir. Bu ardışık değerlendirmeler, otonom sinir sisteminin tepki profilini, hormonal salınımı ve nihayetinde öznel duygu deneyimini şekillendiren nöral kodları üretir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Richard Lazarus'un Bilişsel Değerlendirme Teorisi (Primary ve Secondary Appraisal) ile sıklıkla karıştırılır; Lazarus'un modeli daha çok genel stres ve başa çıkma stratejilerine odaklanırken, SECs doğrudan mikro-düzeydeki duygu oluşumunun ardışık bilişsel alt bileşenlerini inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Değerlendirme
Bilişsel Değerlendirme
Cognitive Assessment
Öğrenme, bellek, yargılama ve akıl yürütme gibi üst düzey zihinsel işlevlerin sistematik ve standartlaştırılmış yöntemlerle ölçülmesi ve değerlendirilmesi süreci.
İncele