Yakın İlişki Şiddeti
İntimate Partner Violence
Tanım
Romantik bir ilişkide mevcut veya eski eş/partner tarafından uygulanan; fiziksel, psikolojik, cinsel zarar veya kontrol edici davranışlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, hastanın ortak finansal hesaplara erişiminin kısıtlanması, arkadaşlarıyla görüşmesinin engellenmesi ve her adımının dijital araçlarla takip edilmesi gibi davranışlar, fiziksel şiddet olmasa dahi şiddetin psikolojik ve kontrol boyutunu oluşturur.
Derin Analiz
Yakın ilişki şiddeti (YIŞ), yalnızca fiziksel saldırıları değil, sistematik bir güç ve kontrol dinamiklerini içerir. Klinik psikoloji ve travmatoloji perspektifinden incelendiğinde, bu dinamik failin mağdurun sosyal bağlarını koparması, finansal özerkliğini kısıtlaması ve sürekli gözetim altında tutmasıyla karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, kronik tehdit altında yaşamak, amigdalanın hiperaktivitesine ve hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının disfonksiyonuna yol açarak karmaşık travma sonrası stres bozukluğu (C-PTSD), majör depresif bozukluk ve madde kullanım bozuklukları için yüksek risk zeminı hazırlar.
Etimoloji
Latince 'intimus' (en içteki, mahrem) ve 'parere' (eşit olmak, eş) kelimelerinin birleşimi ile Latince 'violentia' (şiddet, hınç) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel aile içi şiddet (domestic violence) kavramı çocukları ve yaşlıları da kapsayan daha geniş bir çatı terimdir; yakın ilişki şiddeti ise spesifik olarak romantik partnerler arasındaki dinamiklere odaklanır.