Yardımcı Üreme Teknolojileri
Assisted Reproductive Technology (ART)
Tanım
İnfertilite tedavisinde hem oositlerin (yumurta) hem de spermatozoa (sperm) hücrelerinin laboratuvar ortamında doğrudan manipüle edildiği tıbbi müdahalelerin tamamı.
Örnek Vaka / Uygulama
35 yaşında, tüp tıkanıklığı (tubal faktör) nedeniyle spontan gebelik elde edemeyen bir çiftin, gonadotropin tedavisinden sonra oositlerinin toplanması, eşinin sperm örnekleriyle laboratuvar ortamında dölکنilmesi ve elde edilen blastosist aşamasındaki embriyonun rahim içine transfer edilmesi süreci.
Derin Analiz
Yardımcı Üreme Teknolojileri (ART), gametlerin vücut dışında işleme tabi tutulmasını gerektiren karmaşık endokrinolojik, cerrahi ve embriyolojik prosedürleri kapsar. Sadece sperm manipülasyonunu içeren yapay inseminasyon (AI) veya yalnızca ovülasyon stimülasyonu sağlanan farmakolojik tedaviler bu sınıflandırmanın dışındadır. Süreç temel olarak oositlerin cerrahi yöntemlerle (genellikle transvajinal ultrason eşliğinde aspirasyonla) yumurtalıklardan toplanmasını, in vitro koşullarda (kontrollü inkübatörlerde) sperm ile dölکنilmesini (fertilizasyon) ve elde edilen embriyoların uterin kaviteye transfer edilmesini içerir. Nörobiyolojik ve psikolojik açıdan ART süreçleri; uzun süreli belirsizlik, yoğun hormonal dalgalanmalar ve gebelik kayıpları riski nedeniyle bireylerde akut stres bozukluğu, anksiyete ve depresif belirti riskini artıran psikososyal bir stresör olarak da incelenir.
Etimoloji
İngilizce 'assist' (yardım etmek, desteklemek), Latince 'reproductio' (yeniden üretmek; 're-' [geri/tekrar] + 'producere' [öne sürmek/üretmek]) ve Yunanca 'technologia' (sanat, zanaat veya sistematik bilgi işleme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yapay inseminasyon (sadece sperm hücrelerinin rahim içine verilmesi, gametlerin laboratuvarda birleştirilmemesi) ve ovülasyon indüksiyonu (sadece yumurta üretimini artıran ilaç kullanımı, yumurta toplama ve laboratuvar manipülasyonu içermez).