Yaşlı Konuşması
Elderspeak
Tanım
Genç bireylerin, yaşlı yetişkinlerle iletişim kurarken bilinçsiz veya örtük yaşlılık kalıp yargılarıyla konuşma hızını yavaşlatması, ses tonunu yükseltmesi, cümleleri basitleştirmesi ve küçültücü ekler ya da hitaplar kullanması.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi beş yaşındaki bir hastane görevlisinin, tamamen sağlıklı ve zihinsel melekeleri yerinde olan yetmiş yaşındaki bir hastaya yönelirken, sanki iki yaşında bir çocukla konuşuyormuş gibi tiz bir ses tonuyla, 'Bugün ilaçlarımızı alacak mıyız bakalım, tatlım?' demesi.
Derin Analiz
Yaşlı konuşması, bilişsel ve sosyal psikoloji bağlamında yaş ayrımcılığının (ageism) dilsel tezahürlerinden biridir. Bu iletişim tarzı, nörobiyolojik veya bilişsel bir gerileme beklentisinin dil kullanımına yansımasıdır. Dinleyicinin gerçek bilişsel kapasitesi göz ardı edilerek 'infantilizasyon' (çocuklaştırma) sürecini tetikler. Pragmatik açıdan bakıldığında, konuşmacının iyi niyetli görünme çabasına rağmen, karşı tarafın özerkliğini tehdit eden ve benlik saygısını zedeleyen bir mikro-agresyon biçimidir. Uzun vadede yaşlı bireylerin içselleştirilmiş yaş ayrımcılığını artırarak iletişimsel yetkinliklerinde düşüşe (aşırı bağımlılık sendromu) yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'elder' (yaşlı) ve 'speak' (konuşmak) kelimelerinin birleşimiyle türetilmiş, yaşlı bireylere yönelik indirgeyici iletişim kalıplarını tanımlayan sosyolinguistik bir terim.
Karıştırmayın
Dadılık dili (Motherese / Infant-directed speech); her ikisi de basitleştirilmiş akustik özellikler ve yüksek perde içerse de, bebek dilinin amacı dil edinimini desteklemek ve bağlanmayı güçlendirmekken, yaşlı konuşmasının temelinde örtük bir önyargı ve yetersizlik varsayımı yatar.