Yatırım Modeli
İnvestment Model
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır süregelen ve artık duygusal tatmin barındırmayan, hatta yer yer psikolojik şiddet içeren bir evliliği sürdüren bir birey, boşanma kararını sürekli ertelemektedir. Terapide yapılan analizde, bireyin eşiyle olan tatmininin sıfıra yakın olduğu ve dışarıda alternatif partnerler bulabileceğini bildiği görülür. Ancak çiftin ortak mülkleri, 15 yıllık ortak geçmişleri, ortak sosyal çevreleri ve çocuklarının düzeni gibi 'büyük yatırımları' mevcuttur. Yatırım modeline göre, bu yüksek yatırım boyutu ilişkiyi bitirmenin maliyetini (ayrılma bedelini) katbekat artırdığı için, birey bilişsel olarak ilişkide kalma yönünde güçlü bir bağlılık üretmeye devam eder.
Derin Analiz
Caryl Rusbult tarafından 1980 yılında geliştirilen yatırım modeli, sosyal mübadele teorisinin (social exchange theory) bir uzantısı olarak ortaya çıkmıştır. Kuram, ilişkisel sürdürülebilirliği ve bağlılığı (commitment) maksimize etmeye çalışan rasyonel bir maliyet-fayda analizi çerçevesinde ele alır. Bağlılık doğrudan üç değişkenin bileşkesidir: 1) İlişki tatmini (relationship satisfaction), bireyin ilişkiden elde ettiği ödüllerin maliyetleri ne ölçüde aştığını gösterir. 2) Alternatiflerin kalitesi (quality of alternatives), mevcut ilişki dışındaki seçeneklerin (yalnızlık veya başka bir partner/iş) ne derece cazip olduğudur. 3) Yatırım büyüklüğü (investment size), ilişkiye batık maliyet olarak aktarılan maddi, manevi, zamansal ve duygusal kaynakların toplamıdır. Birey ilişkiye ne kadar çok kaynak (çocuk, ortak anılar, finansal ortaklıklar, sosyal çevre) yatırdıysa, ilişkiyi sonlandırmanın maliyeti o kadar yüksek algılanır ve bağlılık bu oranda pekişir. Bu mekanizma, özellikle istismarcı veya doyum sağlanmayan ilişkilerden neden vazgeçilemediğini (batık maliyet yanılgısı bağlamında) nörodavranışsal ve psikolojik düzeyde açıklamakta kritik bir ampirik çerçeve sunar.
Etimoloji
İngilizce 'investment' (Fransızca 'investissement', Latince 'investire' [giydirmek, donatmak] sözcüğünden) ve 'model' (Latince 'modellus' [küçük ölçü, kalıp]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyal mübadele kuramı (genel maliyet-ödül dengesini incelerken, yatırım modeli spesifik olarak 'bağlılık' ve 'batık maliyet' unsurlarını merkeze alır); bağlanma stilleri (attachment styles - erken dönem içsel modellerle ilgilidir, yatırım modeli ise rasyonel kaynak ve tatmin değerlendirmesine odaklanır).
Keşfetmeye Devam Edin
Ohana
Ohana
‘ohana
Hawaii kültüründe, kan bağına, evlat edinmeye veya bilinçli ilişkilere dayanan genişletilmiş aile birimini ve bu yapının benimsediği karşılıklı sorumluluk değer sistemini ifade eder.
İncele
Nesnel Ayrıntılandırma
Nesnel Ayrıntılandırma
Objective Elaboration
Bir mesajın içeriğindeki argümanların kendi kalitesine ve gücüne dayanarak, dışsal etkenlerden bağımsız bir şekilde değerlendirme ve anlam üretme eğilimi.
İncele
Duyarlılık Eğitimi
Duyarlılık Eğitimi
Sensitivity Training
Bireylerin öz-farkındalığını, kişilerarası ilişkilerdeki üretkenliğini ve başkalarının duygu, tutum ve ihtiyaçlarına karşı duyarlılığını artırmayı amaçlayan yapılandırılmamış grup süreci.
İncele
Rol
Rol
Role
Bir grup veya sosyal ortamda belirli bir pozisyondaki bireyden beklenen tutarlı davranış, hak ve yükümlülükler bütünü.
İncele