Yerçekimi Kaynaklı Bilinç Kaybı (G-LOC)
Gravity-induced Loss Of Consciousness (G-LOC)
Tanım
Yüksek ivmelenme kuvvetlerinin (G-kuvveti) etkisiyle beyin kan akışının ani olarak azalması sonucu ortaya çıkan hızlı bilinç kaybı durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek performanslı bir F-16 savaş uçağı pilotunun 9G'lik ani bir dikine tırmanış manevrası sırasında, anti-G kıyafeti manevraya tam zamanında tepki veremezse, pilot saniyeler içinde çevresel farkındalığını yitirir ve kokpitte hareketsiz kalır; manevra sona erip kan basıncı dengeye geldiğinde ise yaklaşık 10-15 saniyelik bir bilinç bulanıklığı ile uyanır.
Derin Analiz
Havacılık fizyolojisi ve nöroloji kesişiminde incelenen bu durum, dikey eksende (baş-ayak yönünde) oluşan yüksek pozitif G ivmelenmesinin hemodinamik sonuçlarıdır. Santrifüj etkisinden ötürü arteriyel kan, vücudun alt ekstremitelerinde göllenir; bu da serebral perfüzyon basıncının kritik eşiğin altına düşmesine yol açar. Retinal arteriyel basıncın düşmesiyle ilk olarak periferik görme kaybı (tünel görüşü) ve grileşme görülür. İvmenin hızı ve büyüklüğü çok yüksek olduğunda, öncül belirtiler (prodrom) ortaya çıkmaksızın ani bilinç kaybı gerçekleşir. Bilinç geri dönüşü sırasında (nöbet benzeri myoklonik seğirmelerin eşlik edebildiği 'G-lock' evresi) kısa süreli bir konfüzyon (disoryantasyon) tablosu gözlenir.
Etimoloji
İngilizce 'gravity' (Latince 'gravis' [ağır]) + 'induced' (neden olunan) terimlerinin birleşimi ile askeri havacılık ve uzay tıbbı literatürüne girmiş bir kısaltmadır.
Karıştırmayın
Hipoksi ile sıkça karıştırılır; hipoksi kademeli oksijen yetersizliğine bağlı gelişirken, G-LOC tamamen mekanik ve yerçekimsel hidrodinamik basınç düşüşüne bağlı ani serebral iskemi tablosudur.