Yetenek Araştırma Projesi Testleri
Aptitude Research Project Tests
Tanım
J. P. Guilford'un zekânın yapısı (Structure of Intellect) modelini ampirik olarak test etmek ve ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir batarya psikometrik ölçektir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir endüstriyel psikoloji laboratuvarında ar-ge mühendisliği pozisyonu için aday değerlendirmesi yapılırken, adayların sadece analitik problemleri çözme becerileri (yakınsak düşünme) değil, aynı zamanda mevcut bir teknik soruna çok sayıda özgün ve alternatif çözüm üretme kapasiteleri (ıraksak düşünme) Yetenek Araştırma Projesi test bataryasından uyarlanan alt testlerle ölçülür.
Derin Analiz
Yetenek Araştırma Projesi testleri (ARP tests), psikometri ve psikometrik zeka kuramları tarihinde dönüm noktası olan J. P. Guilford'un Çok Boyutlu Zeka Yapısı (SI) modelini doğrulamak üzere tasarlanmıştır. Bu test bataryası, Spearman'ın genel zeka faktörü ($g$) yaklaşımına meydan okuyarak zihinsel yeteneklerin tek bir boyutta özetlenemeyeceğini, aksine zihinsel işlemlerin 'içerikler', 'ürünler' ve 'işlemler' olmak üzere üç ana ve bağımsız eksende yüzlerce alt faktöre ayrılabileceğini savunur. Özellikle 'yakınsak düşünme' (convergent thinking) ve 'ıraksak düşünme' (divergent thinking) yeteneklerinin ayrıştırılmasında, yaratıcılık psikolojisinin nicel ölçüm altyapısının kurulmasında kritik birincil verileri sağlamıştır. İstatistiki açıdan faktör analizi (factor analysis) yöntemlerinin sınırlarını zorlayan bu projede elde edilen veriler, insan bilişsel mimarisinin hiyerarşik değil, matrisel ve modüler bir yapıda incelenmesi gerektiğine dair ampirik zemin hazırlamıştır.
Etimoloji
İngilizce 'aptitude' (Latince 'aptitudo' [uygunluk, elverişlilik] kökünden), 'research' (Fransızca 'rechercher' [araştırmak]) ve 'project' (Latince 'proicere' [ileri atmak, tasarlamak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Wechsler Yetişkin Zeka Ölçeği (WAIS) ile karıştırılır; WAIS genel zeka ve hiyerarşik bilişsel faktörleri ölçerken, ARP testleri Guilford'un spesifik ve ayrıştırılmış zihinsel operasyon matrisini hedefler.