Yönlendirilmiş Arama Kuramı
Guided-search Theory
Tanım
Görsel dikkatin ilk aşamada paralel, ikinci aşamada ise seri mekanizmalarla yürütüldüğünü savunan iki aşamalı bir görsel işleme modelidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir kalabalıkta kırmızı montlu bir arkadaşınızı ararken, beyniniz önce tüm kırmızı renkli unsurları paralel olarak işaretler (ilk aşama). Ardından dikkat, sadece o kırmızı noktalara sırayla odaklanarak (seri aşama) arkadaşınızın yüzünü tarar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve görsel algı literatüründe bu kuram, saf paralel (Feature Integration Theory) ile saf seri arama modelleri arasındaki köprüyü oluşturur. İlk aşamada (parietal ve oksipital korteks devreye girerek) renk, yönelim ve mekânsal frekans gibi temel uyarıcı özellikleri tüm görsel alanda eşzamanlı (parallel) olarak taranır. İkinci aşamada ise bu ilk evreden elde edilen top-down ve bottom-up sinyaller, sınırlı kapasiteli seri tarama mekanizmasını hedef olası öğelere doğru daraltır. Böylece beyin, milyonlarca uyaran arasından aranan nesneyi minimum bilişsel maliyetle bulur.
Etimoloji
İngilizce 'guide' (rehberlik etmek, yönlendirmek) kökünden türetilen 'guided' ile 'search' (arama, tarama) ve 'theory' (kuram, teori) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Öz-Bütünleştirme Kuramı (Feature Integration Theory) ile karıştırılır; ancak Feature Integration teorisi saf bir seri aşama öngörürken, Yönlendirilmiş Arama Kuramı ilk aşamanın ikinci aşamayı yönlendirdiğini (kılavuzluk ettiğini) savunur.