Yumuşak Belirlenimcilik
Soft Determinism
Tanım
Tüm olayların ve insan eylemlerinin nedenleri bulunduğunu, buna karşın özgür irade ile sorumluluğun bu nedensel düzenle çelişmediğini savunan felsefi ve psikolojik görüş.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, geçmişteki travmaların ve biyolojik yatkınlıkların bir bireyin öfke patlamalarında (nedensellik) rol oynadığı kabul edilir; ancak bireyin terapi sürecinde yeni başa çıkma stratejileri öğrenerek tepkilerini durdurabilme kapasitesi (özgür irade ve sorumluluk) yumuşak belirlenimcilik çerçevesinde ele alınır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve felsefi psikoloji bağlamında yumuşak belirlenimcilik (uyumculuk/compatibilism olarak da bilinir), katı determinizmin yarattığı etik ve davranışsal çıkmazı aşmayı hedefler. İnsan davranışının genetik, çevresel ve nörolojik öncülleri olduğunu reddetmez; ancak 'nedensellik' ile 'zorunluluk' kavramları arasında ayrıntılı bir çizgi çeker. Bireyin içsel motivasyonları, bilişsel süzgeci ve karar verme mekanizmaları dışsal etkenler tarafından biçimlendirilmiş olsa bile, bu süreç bilinçli bir değerlendirmeyi içerdiği sürece eylemin 'özgür' ve failin 'sorumlu' kabul edilebileceğini öne sürer. Nörobiyolojik düzeyde, karar alma süreçlerindeki otonomi hissinin deterministik bir evren yasasıyla nasıl bir araya gelebileceğini açıklamaya çalışan epistemolojik bir köprüdür.
Etimoloji
İngilizce 'soft' (yumuşak, esnek) sözcüğü ile Latince 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek, -de ve terminus 'sınır') fiilinden türetilen 'determinism' kavramının birleşimi.
Karıştırmayın
Katı belirlenimcilik (hard determinism - özgür iradenin tamamen bir illüzyon olduğunu savunur) ve özgürlükçülük (libertarianism - insan eylemlerinin tamamen nedensellikten bağımsız olduğunu öne sürer).
Keşfetmeye Devam Edin
Özgür İrade
Özgür İrade
Free Will
İnsanın dış etkenlerden bağımsız olarak kendi kararlarını verme, eylemlerini yönlendirme ve ahlaki sorumluluk üstlenme kapasitesi.
İncele