Ajite Depresyon
Agitated Depression
Tanım
Majör depresif epizodun, aşırı ancak amaca yönelik olmayan motor aktivite, huzursuzluk ve irritabilite ile karakterize, psikomotor ajitasyonun baskın olduğu klinik tablosudur.
Örnek Vaka / Uygulama
48 yaşında erkek hasta, son üç haftadır uykuya dalmada güçlük, iştahsızlık, değersizlik hissi ve sürekli oda içinde bir o yana bir bu yana huzursuzca adımlama şikayetleriyle başvurmuştur. Yakınları hastanın bir an bile oturamadığını, ellerini sürekli ovuşturduğunu ve 'içimdeki bu dayanılmaz sıkıntıdan nasıl kurtulacağım' diyerek sürekli sızlandığını belirtmiştir. Klinik değerlendirmede hastaya majör depresif bozukluk, ajite özelliklerle tanısı konulmuştur.
Derin Analiz
Ajite depresyon, klasik melankolik depresyonun aksine psikomotor retardasyon (yavaşlama) yerine yoğun bir motor ve mental huzursuzluk barındırır. Bireylerde sürekli bir yerinde duramama, elleri ovuşturma, kıyafetlerle oynama veya sürekli gezinme gibi gözle görülür motor aktivite artışı mevcuttur. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının aşırı aktivasyonu ve noradrenerjik sistemdeki disregülasyonlar bu hiperarousal (aşırı uyarılmışlık) durumunu tetikler. Klinik pratikte, bu hastaların içsel anksiyetesi ve huzursuzluğu motor dışavuruma dönüştüğü için intihar riski, inhibe depresyon vakalarına kıyasla dikkate değer ölçüde yüksektir; zira hasta enerjisi düşük olsa dahi içsel ızdırabını eyleme dökme potansiyeli taşır.
Etimoloji
Latince 'agitare' (harekete geçirmek, sallamak, tartmak) fiili ile 'depressio' (aşağı bastırmak, çöktürmek) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bipolar bozukluk manik atak ile karıştırılabilir; ancak manik atakta öfori, grandiyozite ve amaca yönelik aşırı aktivite hâkimken, ajite depresyonda disfori, çökkünlük ve amaçsız, ızdıraplı bir huzursuzluk ön plandadır.